Paradoksi: Shpenzon 83 miliardë dollarë në vit, por pse Arabia Saudite nuk mbron dot veten?
Arabia Saudite ka një nga buxhetet më të mëdha ushtarake në botë, por investimet e saj të jashtëzakonshme në mbrojtjen ajrore nuk kanë garantuar mbrojtjen e infrastrukturës strategjike nga sulmet me raketa dhe dronë që vijnë nga Jemeni.
Dështimet e fundit kanë nxjerrë në pah dobësi në koordinimin e sistemeve mbrojtëse, furnizimin me raketa interceptuese dhe zbulimin e hershëm të kërcënimeve.
Sipas të dhënave të cituara nga Instituti Ndërkombëtar i Kërkimit për Paqen në Stokholm (SIPRI), shpenzimet saudite për mbrojtjen arritën në 83 miliardë dollarë vitin e kaluar.
Por pavarësisht këtij investimi, sulmet e lidhura me ushtrinë jemenase dhe lëvizjen Ansarullah, të njohur si huthinjtë, kanë treguar se një arsenal modern nuk mjafton për të garantuar paprekshmërinë e objektivave ushtarake dhe ekonomike.
Raporti përmend veçanërisht një sulm ndaj aeroportit ndërkombëtar King Khalid në Riad, më 10 tetor, për të cilin pretendon se shkaktoi më shumë se 12 viktima civile dhe dëme materiale.
Mbrojtja ajrore saudite mbështetet në disa shtresa sistemesh, nga raketat Patriot dhe THAAD te pajisjet kundërajrore me rreze të shkurtër veprimi. Rrjeti përfshin radarë, qendra komandimi dhe kontrolli, si dhe mjete ajrore për paralajmërim të hershëm.
Sipas të dhënave të Institutit Ndërkombëtar për Studime Strategjike (IISS), në vitin 2023 Arabia Saudite kishte rreth 108 lëshues raketash Patriot, të shpërndarë në gjashtë batalione.
Megjithatë, territori i gjerë i mbretërisë e vështirëson mbrojtjen e njëkohshme të bazave ushtarake, porteve, objekteve energjetike dhe institucioneve shtetërore.
Me një sipërfaqe prej rreth 2.15 milionë kilometrash katrorë dhe kufij që e ekspozojnë ndaj kërcënimeve nga drejtime të ndryshme, Arabia Saudite duhet të shpërndajë burimet e saj mes disa fronteve të mundshme.
Një problem tjetër është furnizimi me raketa interceptuese. Mbretëria saudite ka konsumuar rreth 86 për qind të rezervave të saj prej 2.800 raketash interceptuese gjatë përballjes izraelito-amerikane me Iranin dhe kundërpërgjigjeve iraniane ndaj bazave amerikane në Gjirin Persik.
Një prej problemeve kryesore është edhe përdorimi i sulmeve të kombinuara. Dronët mund të shpërqendrojnë radarët dhe të konsumojnë kapacitetet interceptuese, duke krijuar hapësirë për raketa më të shpejta dhe më të rrezikshme.
Raketa që ndryshojnë trajektore, fluturojnë ulët ose manovrojnë gjatë afrimit e bëjnë më të vështirë identifikimin dhe neutralizimin e tyre. Një dobësi tjetër e mundshme lidhet me sistemet e paralajmërimit të hershëm.
Nëse informacioni nga radarët nuk transmetohet me shpejtësi te qendrat e komandimit, reagimi mund të vonohet, edhe kur kërcënimi është zbuluar. Po kështu, mungesa e integrimit mes sistemeve Patriot, THAAD dhe pajisjeve kundër dronëve mund të krijojë boshllëqe në mbrojtje.
Arabia Saudite mbështetet edhe te bashkëpunimi me Shtetet e Bashkuara dhe aleatë të tjerë perëndimorë. Në mbrojtjen e rajonit janë përfshirë sisteme amerikane, greke, franceze, italiane dhe britanike, ndërsa Pakistani operon një sistem kinez HQ-9/P në bazën ajrore King Abdulaziz.
Megjithatë, prania e këtyre kapaciteteve nuk e ka eliminuar rrezikun. Sulmet e përsëritura tregojnë se mbrojtja ajrore nuk varet vetëm nga numri i raketave apo nga teknologjia e përdorur.
Koordinimi, furnizimet, mbulimi territorial dhe aftësia për t’u përshtatur me taktikat e kundërshtarit janë po aq të rëndësishme. Për Arabinë Saudite, pasojat nuk janë vetëm ushtarake.
Sulmet ndaj aeroporteve, porteve dhe infrastrukturës energjetike mund të dëmtojnë besimin e investitorëve dhe ambicien e princit të kurorës, Mohammed bin Salman, për ta shndërruar vendin në një qendër globale të investimeve, teknologjisë dhe turizmit.
Në këtë situatë, intensifikimi i sulmeve ajrore mund të sjellë një përshkallëzim të mëtejshëm pa garantuar eliminimin e kërcënimit.
Ndaj një zgjidhje politike me palën jemenase mund të jetë alternativa më e arsyeshme për të kufizuar humbjet njerëzore, kostot ekonomike dhe konsumimin e burimeve ushtarake.