Negociatat historike SHBA-Kubë në Havana
Në Havana, në një atmosferë të mbyllur dhe me peshë të qartë politike, është zhvilluar një nga kontaktet më të ndjeshme diplomatike të viteve të fundit mes Shteteve të Bashkuara dhe Kubës.
Sipas raportimeve, zyrtarë të Departamentit Amerikan të Shtetit janë ulur në tryezë me përfaqësues të strukturave kubane, përfshirë edhe Raul Guillermo Rodriguez Castro, nipin e ish-liderit Raul Castro, i cilësuar si një figurë me ndikim në rrethin e brendshëm të pushtetit në ishull.
Kjo është hera e parë pas më shumë se një dekade që një avion qeveritar amerikan ulet në Kubë për një mision të tillë politik, duke rikthyer kujtimet e periudhës së afrimit të kufizuar diplomatik gjatë administratës së Barack Obamas. Këtë herë, megjithatë, klima është dukshëm më e tensionuar dhe më pak optimiste.
Në krye të diskutimeve qëndron administrata e Donald Trump, me Sekretarin e Shtetit Marco Rubio, e cila ka hyrë në këto bisedime jo në një frymë kompromisi të lehtë, por me një listë të qartë kërkesash politike dhe ekonomike.
Zyrtarët amerikanë kanë kërkuar reforma të thella në sistemin kuban: zgjerim të lirive politike, hapje ekonomike, lirimin e të burgosurve politikë dhe krijimin e kushteve për zgjedhje të lira në një të ardhme të afërt. Në të njëjtën kohë, ata kanë ngritur çështjen e pronave të konfiskuara pas revolucionit të vitit 1959, duke kërkuar kompensime për qytetarë dhe kompani amerikane.
Një element i ri dhe domethënës në këtë takim ka qenë oferta për ndihmë teknologjike: Washingtoni ka propozuar rikthimin e aksesit në internet në Kubë përmes sistemit satelitor Starlink, një hap që do të ndryshonte ndjeshëm mënyrën e komunikimit në ishull.
Por mesazhi nuk ka qenë vetëm ofertë. Ai ka mbartur edhe paralajmërim të drejtpërdrejtë. Sipas burimeve amerikane, ekonomia kubane është në një gjendje të rëndë, me shenja të qarta kolapsi, ndërsa elita politike në pushtet po përballet me një “dritare të ngushtë kohe” për të ndërmarrë reforma para se situata të dalë jashtë kontrollit.
Në sfond të bisedimeve qëndron edhe një shqetësim strategjik i SHBA-ve: prania e aktorëve të huaj të inteligjencës dhe strukturave ushtarake në territorin kuban, shumë pranë brigjeve amerikane, një çështje që Washingtoni e cilëson të ndjeshme për sigurinë kombëtare.
Në thelb, mesazhi i palës amerikane ka qenë i qartë: administrata e Donald Trump është e hapur për një zgjidhje diplomatike, por nuk do të lejojë që Kuba të rrëshqasë në një krizë të thellë që mund të kthehet në rrezik rajonal.
Kështu, Havana gjendet sërish në një pikë kthese: mes presionit për ndryshim dhe rezistencës së një sistemi që për dekada ka ruajtur status quo-në e tij politike.