Kjo është Policia?

Nga Klevis Hoxhaj

Ka pamje që nuk kanë nevojë për shumë shpjegime. Dhe ka akte që, sado të përpiqesh t’i mbështjellësh me gjuhën burokratike të institucioneve, mbeten të papranueshme.

Në rrugët e Tiranës, gjatë ditës së katërt të protestave studentore, një protestues që në ato çaste nuk shfaqet duke sulmuar efektivët, përballet me një ndërhyrje brutale të policisë.

Pamjet tregojnë momentin kur ai përplaset me forcë në asfalt, në një veprim që ngre pikëpyetje serioze jo vetëm mbi profesionalizmin e efektivëve, por mbi respektimin e së drejtës më themelore të qytetarit: integritetit fizik.

Një goditje e tillë në kokë, mbi një sipërfaqe të fortë, mund të ketë pasoja fatale. Nuk nevojitet një ekspertizë e ndërlikuar për të kuptuar rrezikun që mbart një ndërhyrje e tillë.

Dhe pikërisht këtu lind pyetja: Kjo është Policia?

Policia që duhet të mbrojë qytetarin, apo policia nga e cila qytetari duhet të mbrohet?

Nuk ka rëndësi nëse ai i ri kishte marrë pjesë në një protestë të dhunshme, nëse kishte bërtitur kundër qeverisë apo nëse kishte kundërshtuar urdhrat e efektivëve.

Përgjegjësia penale përcaktohet nga ligji dhe gjykata. Ajo nuk mund të ekzekutohet në rrugë, me forcën e një uniforme.

Askush nuk mund të pretendojë se policia duhet të qëndrojë pasive përballë dhunës. Gjatë katër ditëve të fundit janë dëmtuar institucione, biznese dhe prona publike e private.

Sipas bilancit të Policisë së Shtetit, 120 efektivë kanë mbetur të lënduar.

Por dhuna e protestuesve nuk mund të shërbejë si justifikim për dhunën e policisë. Përkundrazi, pikërisht në situatat më të vështira provohet profesionalizmi i një institucioni që ka monopolin ligjor të përdorimit të forcës.

Policia nuk është një palë tjetër në përleshje. Është institucioni që duhet ta ndalë atë.

Dy pezullime që nuk e fshijnë pamjen

Pas publikimit të videove, Drejtori i Përgjithshëm i Policisë së Shtetit, Skënder Hita, urdhëroi pezullimin e menjëhershëm të dy inspektorëve të Komisariatit Nr. 3, E. P. dhe T. Ç., si dhe nisjen e hetimit disiplinor.

Vetë Policia e Shtetit pranoi në reagimin zyrtar se pamjet tregonin tejkalim të detyrës dhe të parimit të proporcionalitetit.

“Përgjegjësia është individuale, por veprime të tilla cenojnë rëndë imazhin e Policisë dhe besimin e qytetarëve”, deklaroi institucioni.

Ministri i Punëve të Brendshme, Ervin Demo, konfirmoi se kishte kërkuar marrjen e masave pas njohjes me pamjet dhe falënderoi drejtuesin e policisë për pezullimin e dy efektivëve.

“Profesionalizmi i Policisë së Shtetit matet jo vetëm me aftësinë për të garantuar rendin dhe sigurinë publike, por edhe me respektimin e ligjit dhe dinjitetit të çdo qytetari”, deklaroi ministri.

Është një parim i drejtë. Por parimet kanë vlerë vetëm kur zbatohen.

Sepse nuk ka pezullim administrativ që e zhbën atë përplasje në asfalt.

Nuk ka deklaratë institucionale që e fshin nga mendja e një qytetari të zakonshëm pamjen e një njeriu të hedhur me forcë në tokë nga ata që duhet ta mbrojnë.

Pezullimi është një hap i nevojshëm, por jo përgjigjja përfundimtare.

Nëse hetimi konstaton elemente të veprës penale, përgjegjësia nuk mund të mbetet vetëm disiplinore.

Kur forca zë vendin e autoritetit

Filozofi francez Michel Foucault e analizonte pushtetin jo vetëm përmes ligjeve dhe institucioneve, por edhe përmes mënyrës se si ai ushtrohet mbi trupin e individit.

Në këtë kuptim, dhuna shtetërore nuk është vetëm një goditje fizike. Ajo mund të shndërrohet në një mesazh për të gjithë ata që e shohin: se pushteti mund të përdorë forcën edhe kur ajo nuk është e domosdoshme.

Dhe ky është rreziku më i madh i pamjeve të Tiranës.

Jo vetëm dëmtimi që mund t’i jetë shkaktuar një protestuesi, por dëmtimi i marrëdhënies mes qytetarit dhe shtetit.

Sepse një qytetar që sheh një njeri të përplaset në asfalt nga policia nuk mendon vetëm për viktimën e atij momenti. Ai mendon se nesër, në rrethana të tjera, mund të jetë vetë në vendin e tij.

Autoriteti nuk ndërtohet duke shkaktuar frikë. Ai ndërtohet duke krijuar besim se ligji do të zbatohet njësoj, edhe ndaj atyre që mbajnë uniformën.

Uniforma nuk është imunitet

Në reagimin e tij, ministri Demo foli edhe për përdorimin e të miturve nga ato që i cilësoi si forca të errëta, militantë dhe mercenarë, duke u bërë thirrje prindërve të mos lejojnë përfshirjen e fëmijëve në dhunë.

Edhe ky është një shqetësim që meriton vëmendje.

Por asnjë pretendim për manipulim politik, asnjë statistikë mbi policët e plagosur dhe asnjë akt vandalizmi nuk e relativizon përgjegjësinë e një efektivi për mënyrën se si përdor forcën.

Ligji nuk mund të jetë i ashpër për protestuesin dhe i butë për uniformën.

Një shtet demokratik nuk provohet vetëm nga aftësia për të kontrolluar rrugët, por edhe nga aftësia për të kontrolluar forcën e vet.

Në fund, pyetja nuk është nëse dy policët do të rikthehen apo jo në detyrë. Pyetja është nëse institucionet do të arrijnë të garantojnë që një skenë e tillë të mos përsëritet.

Sepse ajo që pamë nuk është thjesht një incident për t’u administruar me dy pezullime dhe një deklaratë për shtyp. Është një provë për shtetin e së drejtës.

Dhe për sa kohë përgjigjja mbetet vetëm një pezullim, pyetja vazhdon të qëndrojë: Kjo është Policia?