Rikthehen “Jelekët e Verdhë” në Francë?
Protestat e studentëve kundër gjendjes së arsimit dhe dhunës policore po përhapen në Francë, ndërsa 17 tetori po shihet si një datë e mundshme për bashkimin e lëvizjeve protestuese dhe rikthimin në skenë të “Jelekëve të Verdhë”.
Franca po përballet me një valë protestash të studentëve dhe të rinjve, të cilat nisën për shkak të problemeve në sistemin arsimor, por tashmë po shoqërohen edhe me pakënaqësi ndaj reagimit të policisë dhe politikave të qeverisë. Në këtë klimë tensioni, lëvizja e “Jelekëve të Verdhë” mund të rikthehet në qendër të zhvillimeve, me 17 tetorin që përmendet si një datë e mundshme për mobilizim të përbashkët.
Sipas informacionit të përcjellë për Albanian Post nga një bashkëpunëtor në Francë, studentët po kërkojnë përmirësimin e sistemit arsimor dhe kundërshtojnë atë që e konsiderojnë si tërheqje të mbështetjes shtetërore nga arsimi, në favor të interesave private. Pakënaqësia është shtuar edhe për shkak të përplasjeve me Policinë, ku, sipas dëshmive të përcjella, të rinj janë plagosur rëndë nga përdorimi i granatave lotsjellëse.
Nga kriza në shkolla te zemërimi kundër dhunës policore
Protestat nisën pas shqetësimeve për mungesën e mësuesve, klasat e mbipopulluara dhe gjendjen e amortizuar të ndërtesave shkollore. Ajo që fillimisht u paraqit si një reagim ndaj problemeve konkrete të arsimit, tashmë po merr përmasa më të gjera sociale.
Sipas raportimit të Business Insider, vala e protestave u përhap pas një mobilizimi të nisur muajin e kaluar në liceun Saint-Exupéry, në një zonë me të ardhura të ulëta pranë Parisit. Studentët kanë kundërshtuar mungesën e personelit mësimor, kushtet e vështira në shkolla dhe pengesat që, sipas tyre, i kufizojnë mundësitë për arsimim të barabartë.
Por zemërimi nuk lidhet vetëm me shkollat. Sipas informacionit të përcjellë për Albanian Post, përdorimi i forcës nga Policia ka shtuar pakënaqësinë, veçanërisht pas raportimeve për të rinj 15-16-vjeçarë, të cilët kanë pësuar dëmtime serioze, përfshirë dëmtime në sy, humbje dhëmbësh dhe plagosje të rënda të gjymtyrëve.
“Jelekët e Verdhë”, në pritje të një mobilizimi të ri
Në këtë klimë, vëmendja po zhvendoset te mundësia e rikthimit të “Jelekëve të Verdhë”, lëvizjes protestuese që tronditi Francën në vitin 2018 dhe që u bë simbol i revoltës kundër politikave ekonomike, kostos së jetesës dhe asaj që protestuesit e konsideronin shkëputje të pushtetit nga shqetësimet e qytetarëve.
Që prej muajit gusht është përmendur data 17 tetor për një rikthim të mundshëm të lëvizjes. Nëse kjo datë shërben si pikë takimi për grupe të ndryshme protestuese, pakënaqësia e studentëve mund të bashkohet me kërkesat e lëvizjeve të tjera sociale.
Një mobilizim i përbashkët do të kishte rëndësi politike, sepse do ta zgjeronte konfliktin përtej çështjeve të arsimit. Studentët, sindikatat dhe grupet që kundërshtojnë politikat ekonomike mund të gjejnë pika të përbashkëta te kërkesat për më shumë mbështetje publike, drejtësi sociale dhe llogaridhënie nga autoritetet.
Megjithatë, deri tani, data e përmendur nuk duhet konsideruar si provë se një mobilizim kombëtar i “Jelekëve të Verdhë” është konfirmuar ose se të gjitha lëvizjet do të marrin pjesë.
Parcoursup, simbol i debatit për pabarazinë në arsim
Një tjetër objekt kritikash është Parcoursup, platforma shtetërore përmes së cilës nxënësit aplikojnë për universitetet dhe programet e tjera të arsimit të lartë në Francë.
Sipas Business Insider, tre studentë francezë kanë ngritur shqetësime se sistemi mund të pasqyrojë pabarazitë ekzistuese mes shkollave dhe familjeve. Ata argumentojnë se nxënësit nuk i fillojnë aplikimet nga të njëjtat kushte, pasi cilësia e mësimdhënies, mundësitë ekonomike dhe rrethanat personale ndryshojnë ndjeshëm.
Pierre Sourzat, 17 vjeç, i cili drejton shoqatën “Les Lycéens”, e ka kritikuar sistemin për mënyrën se si i vendos nxënësit në konkurrencë, pavarësisht pabarazive në arsimimin e tyre. Ndërsa Ryad Rani, drejtues i Union Syndicale Lycéenne, e ka cilësuar Parcoursup si një mekanizëm të përzgjedhjes sociale.
Qeveria franceze e ka prezantuar platformën në vitin 2018 me synimin për ta bërë procesin e pranimit në arsimin e lartë më të drejtë dhe transparent. Megjithatë, kritikat e studentëve tregojnë se debati për mundësitë e barabarta mbetet i hapur.
Sipas të njëjtit raportim, ministri francez i Arsimit Kombëtar ka prezantuar një plan emergjence për t’iu përgjigjur disa prej shqetësimeve të studentëve, përfshirë mobilizimin e mësuesve zëvendësues.
A mund të shndërrohet 17 tetori në një ditë protestash kombëtare?
Përplasja mes studentëve dhe autoriteteve, shqetësimet për kushtet në shkolla dhe pakënaqësitë më të gjera sociale krijojnë terrenin për një mobilizim më të gjerë. Rikthimi i “Jelekëve të Verdhë” do t’i jepte kësaj vale protestash një dimension tjetër, duke e lidhur krizën e arsimit me pakënaqësitë ekonomike dhe sociale që kanë shoqëruar politikën franceze prej vitesh.
Por mbetet për t’u parë nëse grupet protestuese do të arrijnë të koordinohen dhe nëse 17 tetori do të shënojë një mobilizim të përbashkët apo do të mbetet një datë e thirrur nga disa prej tyre.
Për momentin, një gjë është e qartë: protestat e të rinjve nuk po kufizohen më vetëm te kërkesat për më shumë mësues dhe shkolla më të mira. Debati është zgjeruar te pabarazia sociale, roli i shtetit dhe përdorimi i forcës ndaj protestuesve – çështje që mund t’i japin një shtysë të re pakënaqësisë në Francë.