Republikanët po i kthejnë shpinën Trump-it

Disa shfaqje të kujdesshme pavarësie mes republikanëve janë shndërruar ditët e fundit në një largim masiv e të vrullshëm, ndërsa kandidatët po distancohen me ngulm nga Presidenti Trump në prag të zgjedhjeve të mesmandatit.

“Kjo po rezulton të jetë një situatë politike makthi për çdo republikan, kudo qoftë – pikë,” na tha një konsulent politik me bazë në Teksas, duke folur në kushte anonimati për të dhënë një vlerësim të sinqertë. Duke vënë në dukje se çmimet e karburantit në të gjithë vendin janë mesatarisht 4,50 dollarë për gallon, konsulenti e përshkroi atmosferën si “një katastrofë të vërtetë për këdo që merr pjesë në një garë të fortë.”

Kontrasti me zgjedhjet e mesmandatit të mandatit të parë të Trumpit është veçanërisht i theksuar. Një tubim i tetorit 2018 në Richmond, Kentucky, ishte një demonstrim force politike nga një president, kontrolli i të cilit mbi Partinë Republikane ishte tejet solid. Folësi i parë, senatori shtetëror republikan Ralph Alvarado, i cilësoi arritjet e shumta të Trumpit si “të jashtëzakonshme për t’u parë”.

Senatori Rand Paul deklaroi me krenari se Trumpi “i tejkalon pritshmëritë e mia” pothuajse çdo ditë. Kongresmeni Andy Barr, të cilin Trumpi kishte ardhur ta mbështeste, e vlerësoi presidentin si “një njeri veprimi” që “sjell rezultate”, duke bërë që mijëra mbështetës besnikë të lëvizjes MAGA të shpërthenin në brohoritje.

Republikanët e Kentakit kanë shprehur admirim të tepruar për Trumpin gjatë dekadës së fundit. Por tani, ndërsa lufta me Iranin zvarritet dhe nivelet e miratimit për Trumpin bien në mënyrë drastike, madje edhe ata po fillojnë të mbajnë distancë nga presidenti. Barr, i cili kandidon për një vend vakant në Senat, dhe Alvarado, i cili kandidon për ta zëvendësuar atë në Dhomën e Përfaqësuesve, së fundmi kanë hequr emrin e Trumpit nga pjesët kryesore të faqeve të tyre të internetit për fushatën.

Paul ka qenë më i zëshëm, duke u përplasur vazhdimisht me Shtëpinë e Bardhë lidhur me luftën me Iranin dhe borxhin kombëtar që po rritet në përmasa alarmante.

Qëndrimi dukshëm i rezervuar i kandidatëve republikanë në Kentaki – një shtet që Trump e fitoi me një diferencë prej më shumë se 30 pikësh në vitin 2024 – ndaj tij, është vetëm një tregues i dobësimit të kontrollit të presidentit mbi një parti ku ai ka dominuar për një dekadë.

Kandidatët republikanë që kërkojnë një arsye për t’u distancuar nga një president jopopullor kanë një sërë opsionesh në dispozicion. Lufta në Iran, e cila nisi pothuajse shtatë muaj më parë, i ka çuar çmimet e naftës (dizel) në nivele rekord. Shtetet e Bashkuara janë përfshirë në një luftë tregtare në përshkallëzim e sipër me Kanadanë. Borxhi kombëtar – eliminimi i të cilit dikur ishte një obsesion për konservatorët – është rritur në mënyrë drastike, duke kaluar 40 trilionë dollarë; dhe kjo shifër nuk përfshin ende pagesat prej 5,000 dollarësh që Trump ka premtuar t’u shpërndajë qytetarëve nëse republikanët fitojnë. Inflacioni dhe normat e interesit, të cilat Trump u zotua t’i ulte, mbeten të larta.

Karburanti dhe ushqimet janë më të shtrenjta se një vit më parë, ndërsa normat e interesit për kreditë hipotekare dje kaluan pragun e 7 për qind.

Vlerësimet e opinionit publik për presidentin lidhur me këto dhe çështje të tjera janë tejet të ulëta. Një sondazh i Reuters/Ipsos i publikuar të hënën tregoi se niveli i mbështetjes për të ka rënë në 32 për qind – shifra më e ulët e regjistruar ndonjëherë nga ky institut gjatë karrierës së tij politike. Vetëm 17 për qind e të anketuarve u shprehën se e miratonin mënyrën se si presidenti po menaxhon koston e jetesës. Nëse nuk ndodh ndonjë ndryshim i madh në luftën në Iran apo në çmimin e naftës, shifrat e tij nuk ka gjasa të ndryshojnë ndjeshëm, u shpreh një konsulent republikan me bazë në Teksas.

Anëtarët e partisë së tij shpresonin se situata do të përmirësohej, por kjo nuk ndodhi; rrjedhimisht, atyre nuk u mbetet zgjidhje tjetër veçse të nxitojnë drejt daljeve të emergjencës.

Lista e kandidatëve republikanë që shprehin publikisht mospajtimet e tyre me Trumpin vazhdon të zgjatet. Shumë prej tyre vijnë nga shtete ku sondazhet tregojnë gara më të ngushta se sa pritej për Partinë Republikane. Senatori Roger Marshall nga Kansasi foli këtë muaj kundër thirrjeve të Trumpit për të ndaluar shitjen e avionëve nga kompania kanadeze Bombardier, selia amerikane e së cilës ndodhet në Wichita. Kandidatët për Senat Mike Rogers (Michigan), Ashley Hinson (Iowa) dhe Jon Husted (Ohio) kanë bërë thirrje secili për t’i dhënë fund shpejt luftës në Iran, duke vënë në dukje ndikimin e saj te çmimet e karburantit, ndonëse Trump ka pohuar se rritje të tilla janë “një çmim shumë i ulët për atë që kemi bërë” atje.

Madje edhe në Florida, shteti që Trump e ka bërë “të vetin” dhe ku ka fituar tri herë, kandidatët po distancohen prej tij. Kongresmeni Byron Donalds, i cili kandidon për guvernator, përditësoi së fundmi faqen e internetit të fushatës së tij duke hequr disa referenca ndaj Trumpit — përfshirë një foto me presidentin dhe një baner ku thuhej se ai ishte “i mbështetur nga Trump” — raportoi të martën gazeta *Miami Herald*. Javën e kaluar, kongresmenja María Elvira Salazar publikoi një spot politik të xhiruar para Shtëpisë së Bardhë, ku paralajmëronte presidentin se votuesit hispanikë “ndihen të tradhtuar” nga politikat e imigracionit dhe dëbimit, të cilat kanë “shkuar tepër larg”. Marshall, senatori i Kansasit që ka qenë një mbështetës i zëshëm i masave të ashpra të Trumpit ndaj imigracionit, e ndryshoi qëndrimin këtë javë, duke pohuar se agjentët e ICE-s që kryenin operacione në shtetin e tij duhej të “koordinoheshin me forcat vendase të rendit”.

Madje edhe republikanët në shtetet me prirje të theksuar republikane, të cilët nuk janë në garën zgjedhore, po përpiqen të krijojnë distancë mes vetes dhe presidentit.

Senatori John Curtis nga Utah bëri thirrje këtë javë për një hetim ndaj djalit të Trumpit, Don Jr., lidhur me pretendimet për korrupsion, përfshirë shqetësimet për një festë luksoze disaditore për dasmën e tij, e cila u financua nga një oligark rus. Të mërkurën, senatori Roger Wicker nga Misisipi foli në sallën e Senatit për të kritikuar Shtëpinë e Bardhë që i rezervoi një “pritje madhështore” në SHBA presidentit kinez Xi Jinping — të cilin ai e cilësoi si “brutal” — gjatë kësaj jave.

“Zgjedhjet e mesmandatit do të jenë një masakër e vërtetë; të gjithë e dimë këtë dhe e dimë arsyen,” na tha përfaqësuesja Nancy Mace – një republikane nga Karolina e Jugut që po tërhiqet nga politika – duke folur për presidentin të cilin dikur e kishte mbështetur me entuziazëm. Ajo u distancua prej tij në fillim të këtij viti dhe javën e kaluar votoi pro dhënies fund të luftës me Iranin.

“Ne nuk e kemi bërë atë që thamë se do të bënim dhe republikanët janë grupi më pak i motivuar për të dalë në votime në këtë cikël zgjedhor.”

Trumpi nuk është presidenti i parë që sheh anëtarë të partisë së tij të largohen në drejtim të kundërt, në përpjekje për të shpëtuar të ardhmen e tyre politike. Si Barack Obama ashtu edhe George W. Bush i shmangnin zonat elektorale të anëtarëve të cenueshëm të partisë së tyre para zgjedhjeve të vështira të mesmandatit.

Joe Biden, i cili u përball me rënie të popullaritetit gjatë zgjedhjeve të mesmandatit të vitit 2022, deklaronte shpesh se do të ishte i gatshëm të bënte fushatë krah për krah ose kundër çdo demokrati, nëse kjo do t’i ndihmonte ata të zgjidheshin.

Por vetëm Trumpi ka kërkuar besnikëri absolute. Deviimi nga vija partiake ishte një dukuri e rrallë gjatë vitit të parë e gjysmë të mandatit të dytë të Trumpit – mandat që nisi me një sërë veprimesh ekzekutive që e lanë pjesën më të madhe të Uashingtonit të tronditur.

Megjithatë, Trumpi nuk mund ta kërkonte këtë besnikëri pafundësisht, na tha Russell Riley, historian presidencial në Qendrën Miller të Universitetit të Virxhinias.

“Kundërshtia në rritje ndaj presidentit në fronte të shumta tani është e rëndësishme, jo vetëm për shkak të asaj që mund të nënkuptojë për zgjedhjet e mesmandatit, por sidomos sepse rivendos njëfarë pike orientimi në universin politik, duke u mundësuar atyre që ishin vazhdimisht të çorientuar të rifitojnë ekuilibrin,” tha ai.

Edhe pse janë shtuar provat se Trumpi po e dëmton partinë e tij, presidenti ka theksuar pikërisht ato qëndrime që e kanë bërë atë jopopullor. Pasi u bë e qartë se shqetësimi i publikut lidhur me qendrat e të dhënave po rrezikonte fushatat e republikanëve në pozita të cenueshme, si Husted, Trumpi i fyeu komunitetet që i refuzuan këto projekte, duke i cilësuar si vende që donin të mbeteshin “të prapambetura dhe të varfra”.

Ai i ka hedhur poshtë përpjekjet dypartiake për të frenuar rreziqet e inteligjencës artificiale (AI), duke thënë se dëshiron që kompanitë teknologjike të kenë lirinë për të zhvilluar atë që ai ka filluar ta quajë “super-inteligjencë”. Ai ka vazhduar ta mbrojë luftën me Iranin – duke lënë të kuptohet këtë javë në Kombet e Bashkuara se mund ta shkatërronte plotësisht vendin – dhe ka minimizuar koston ekonomike që po mbajnë amerikanët si pasojë e kësaj.

Trumpi gjithashtu u ka kërkuar vazhdimisht votuesve të sillen sikur emri i tij të ishte në fletëvotim. Demokratët e kanë bërë këtë me kënaqësi, duke e përmendur presidentin në 66,000 transmetime të reklamave zgjedhore që nga 1 gushti, sipas firmës “AdImpact” që monitoron reklamat politike.

Presidenti ende ushtron ndikim te mbështetësit e tij më të zjarrtë dhe Shtëpia e Bardhë na dha një listë të gjatë republikanësh që vazhdojnë të bëjnë fushatë me presidentin dhe ta lavdërojnë atë në rrjetet sociale e në fjalime. Ai gjithashtu vazhdon të përdorë burimet e mëdha të komiteteve të veprimit politik që kontrollon, për të ndihmuar Partinë Republikane (GOP).

“Presidenti Trump është lideri i padiskutueshëm, lajmëtari më i mirë dhe motivuesi i pakrahasueshëm për Partinë Republikane, dhe ai është i përkushtuar për të ruajtur shumicën republikane në Kongres,” na tha në një deklaratë zëdhënësi i Shtëpisë së Bardhë, Davis Ingle. “Zgjedhja nuk ka qenë kurrë më e qartë: të mbështetesh fuqishëm te axhenda fituese dhe e bazuar në logjikën e shëndoshë e Presidentit Trump, apo te politikat liberale ekstreme dhe pengesat e demokratëve.”

Fushatat e Salazarit, Donaldsit, Alvarados, Barrit, Rogersit dhe Hinsonit nuk iu përgjigjën kërkesave tona për koment.

Dhjetëra republikanë u distancuan nga Trump pas kryengritjes së 6 janarit, por shumë prej tyre u rikthyen në radhët e partisë pasi ai fitoi mandatin e dytë. Megjithatë, për ata që kanë dashur me ngulm që partia të shkëputej nga Trump, ngjarjet e javëve të fundit shënojnë një ndryshim që mund të jetë më afatgjatë. Mike Madrid, një strateg republikan dhe bashkëthemelues i “Lincoln Project” (një nismë kundër Trump), na tha se e ka ndjekur lëvizjen MAGA prej një dekade, duke pyetur veten: “Kur do të marrë fund më në fund kjo ethe?”

Ai mendon se momenti është tani. Kandidatët kanë filluar të vlerësojnë se Trump është më tepër një barrë sesa një aset dhe po e ulin theksin te marrëdhënia e tyre me të. “Është hera e parë që e shoh një gjë të tillë,” tha ai.

Fakti që kjo po ndodh edhe në vende si Kentucky është domethënës. Në maj, Trump ndërhyri me sukses në zgjedhjet paraprake të Dhomës së Përfaqësuesve në atë shtet për të ndëshkuar Thomas Massie-n që kishte thyer radhët e partisë. Por tani situata është krejt ndryshe.

Barr, i cili pritet gjerësisht të fitojë garën për Senat në nëntor, hoqi një foto të tijën me Trump nga faqja kryesore e uebsajtit të tij dhe e ndryshoi sloganin “America First” (Amerika e para) në “Kentucky First” (Kentucky i pari).

Edhe uebsajti i fushatës së Alvarado-s, i cili kandidon në zonën zgjedhore më të kontestuar të shtetit, hoqi një foto me Trump dhe zëvendësoi disa referenca ndaj emrit të presidentit.

Kur u pyetën për kandidatë si Hinson dhe Rogers, të cilët bënë thirrje publike për t’i dhënë fund luftës me Iranin, një strateg republikan na tha se ata “nuk po largoheshin plotësisht nga Trump”, por po bënin dallime specifike, ndërkohë që vazhdonin të mbështetnin bilancin e përgjithshëm të presidentit. Trump nuk ka reaguar ashpër ndaj kandidatëve që po distancohen prej tij.

Ky është një ndryshim krahasuar me vitet e kaluara dhe vendimi i tij për të mos sulmuar mund t’u japë më shumë besim kandidatëve të tjerë që të distancohen. “Bëhet fjalë më tepër për faktin se atyre u lejohet të kenë mosmarrëveshje me Trump-in për çështje të caktuara,” tha strategu, i cili foli në kushtet e anonimitetit.

Trump gjithashtu është distancuar nga disa republikanë, të paktën nga ata që nuk gëzojnë mbështetje të lartë në sondazhe. Muajin e kaluar, ai i tha “Punchbowl News” se votuesit “nuk janë të zemëruar me mua, por janë të zemëruar me republikanët”.

Ai ka theksuar vazhdimisht se pjesëmarrja e votuesve republikanë priret të ulet kur emri i tij nuk figuron në fletëvotim, duke shtuar se i konsideronte këto prirje politike si një lloj komplimenti personal, pavarësisht pasojave të dëmshme që ato kanë për anëtarët e partisë së tij.

Një ditë pas zgjedhjeve të ndërmjetme të vitit 2018, kur republikanët humbën 40 vende në Dhomën e Përfaqësuesve, Trump mbajti një konferencë shtypi dhe veçoi kandidatët republikanë humbës që kishin refuzuar “përqafimin” e tij gjatë fushatës. “Kishte nga ata që vendosën: ‘Le të qëndrojmë larg, le të qëndrojmë larg’. Ata dolën shumë keq,” u tha ai gazetarëve. “Nuk jam i sigurt nëse duhet të jem i lumtur apo i trishtuar, por ndihem krejtësisht mirë për këtë.” Më pas, ai përmendi me tallje disa prej kandidatëve të mundur.

Është e lehtë të imagjinohet presidenti duke mbajtur një konferencë të ngjashme shtypi këtë vjeshtë, duke kritikuar publikisht republikanët që e mbajtën atë larg gjatë fushatës.

Këtë herë, lista do të ishte shumë më e gjatë.