Për “patriotët” injorantë, që thonë se Izraeli po pushton Vlorën
Një nga hebrenjtë më të pasur të Vlorës nga familja e Pepe Levit nga dokumenta dhe dëshmi historike përpara se të hapet ky debat për hebrenjtë e Vlorës.
Zino Matathian:
“Nesim Levi … i pat sjellë anije me armë Ismail Qemalit në 1912-in.”
Gazeta Shqip, në një intervistë me Zino Matathian, thotë qartë se Nesim Levi mori një flotë dhe solli armë për Ismail Qemalin në periudhën e Pavarësisë.
* Reporter.al/BIRN e përsërit dëshminë: Zino Matathia thotë se Nesim Levi “i pat sjellë anije me armë Ismail Qemalit në 1912-in”.
* Ka edhe dokumentacion arkivor të mëvonshëm që provon se Nesim Levi ishte tregtar i rëndësishëm i Vlorës; në listat e tregtarëve të Vlorës figuron “Nesim Levi & Shoke”.
Ndërsa dokumentacioni zyrtar për Luftën e Vlorës 1920 është shumë më i fortë: aty Nesim Levi përmendet krahas Mateo Matathias dhe Jozef Kantozit.
Pas kërkesave për historin e familjes Levi pyeta ChatGPT për të vërtetuar tregimet e dikurshme të tim eti për historinë e familjeve hebreje në Vlorë dhe nuk u befasova nga përgjigja e njëjtë për kontributin hebre si tek ndihma e Ismail Qemalit as për luftën e 20 si dhe në lëvizjen antifashiste
Pepe Levi ishte tregtar i pasur i Vlorës dhe bashkë me Rafael Jakoelin drejtonte tregtinë me shumicë të stofrave të importuara nga Italia dhe Anglia. Burimi i TID Vlorës e vendos aktivitetin e tyre veçanërisht në vitet 1920–1930.
* Një burim tjetër e përshkruan konkretisht se Levi dhe Jakoeli bashkuan aktivitetet e tyre dhe u bënë ndër tregtarët kryesorë të stofrave në vitet ’30, me lidhje tregtare edhe me Janinën, Gjirokastrën dhe Durrësin.
* Ka një burim shumë interesant për origjinën familjare: një histori e familjeve hebraike të Vlorës përmend Josef (Pepe) Levin, të martuar me Keti Matathia, dhe lidhjet familjare të Levi-ve me komunitetin hebre të Vlorës.
* Gjatë Luftës së Dytë Botërore, Pepe Levi del në dokumentime si figurë e rëndësishme e komunitetit hebre të Vlorës. Gjermanët tentuan ta rekrutonin si informator, por ai refuzoi.
* Edhe dokumentacioni akademik e përmend Josef Levi-n dhe vëllezërit Levi si tregtarë të Vlorës dhe si persona që ndihmonin financiarisht lëvizjen antifashiste.
U shpik një armik i ri për të mbrojtur stablishmentin politikë nga protestat e gjata kundër PS dhe PD si trashgimtare të PPSH.
Arian Nikaj