“Nuk ka kthim pas” – Prapaskenat e përplasjes së Evropës me Amerikën
Ishte pothuajse mesnatë në Bruksel dhe udhëheqësit e Evropës ishin mbyllur në orën e pestë të një mbledhjeje emergjente, me një temë të vetme për diskutim: si të menaxhonin një ndarje me Amerikën.
Viti i ri kishte nisur vetëm tre javë më parë dhe presidenti Trump, pasi kishte rrëzuar autokratin e Venezuelës, kishte kërcënuar për një kohë të shkurtër se do t’i merrte Groenlandën Danimarkës.
Rreth një tavoline rrethore në selinë e Këshillit Evropian, e njohur si “Veza Hapësinore”, krerët e qeverive po shpreheshin me aq shumë emocion për presidentin e 47-të, saqë disa prej afro 30 udhëheqësve të pranishëm do e quanin më vonë atë seancë “nata e terapisë”. Nuk kishte kamera apo regjistrime dhe secilit president e kryeministër iu kërkua të vinte vetëm, pa telefona, në mënyrë që të fliste hapur.
“Po vendosim një vijë këtu,” nisi Emmanuel Macron, presidenti i Francës, sipas disa udhëheqësve të pranishëm dhe ndihmësve të tyre më të lartë.
Për një vit me radhë, aleatët më të afërt të Amerikës ishin përpjekur ta qetësonin Trumpin me një përzierje lajkatimi dhe lëshimesh për çështjet e mbrojtjes së ndërsjellë dhe tregtisë, me shpresën se do të fitonin kohë. Tani, ushtarët francezë ndodheshin në Groenlandë, përkrah forcave speciale daneze të pajisura për një luftë të mundshme me armë kundër Amerikës.
Presidenti francez përsëriti një argument që kishte vite që e shtynte përpara, me një ndjenjë gjithnjë e më të madhe urgjence: se mbështetja e tepërt e Evropës tek Amerika përbënte një rrezik për sigurinë.
“Nuk ka më kthim pas,” tha ai.
Një grup udhëheqësish evropianë ndërhynë për t’u ankuar se administrata amerikane dukej më e interesuar për marrëveshje mbi mineralet dhe energjinë sesa për të ruajtur rolin tradicional të Amerikës në botë.
Evropa rrezikonte të bëhej “një skllav i mjerë” i Shteteve të Bashkuara, u ankua kryeministri i Belgjikës.
Kryeministrja konservatore e Italisë, Giorgia Meloni, shprehu mospajtim, duke u thënë udhëheqësve kryesisht më liberalë në sallë se, edhe pse mund të mos e pëlqenin Presidentin Trump, ai ende mund të bindej përmes arsyes, sipas personave të pranishëm.
Në të majtë të Melonit ishte ulur Mette Frederiksen e Danimarkës, duke u përpjekur të ruante qetësinë.
Pas një jave përplasjesh me Trumpin, kryeministrja daneze dukej aq e tronditur, saqë kancelari gjerman Friedrich Merz gjeti një moment për ta pyetur:
“Je mirë?”
Orët kalonin ndërsa të pranishmit flisnin mbi njëri-tjetrin në një bisedë me pasoja kaq të mëdha, saqë dukej joreale:
Në vitin e saj të 250-të, a ishte shndërruar Amerika, mbrojtësja e Evropës, në një kërcënim për të?
Disa pjesëmarrës përmendën një njeri që nuk ndodhej në sallë.
Mark Carney, kryeministri i ri i Kanadasë, kishte komunikuar rregullisht me mesazhe me udhëheqësit kryesorë evropianë duke përdorur një numër britanik telefoni nga koha kur jetonte në Londër, duke u përpjekur t’i bindte se:
“Amerika e vjetër nuk do kthehet më.”
Tani, menjëherë pas një fjalimi të ashpër në takimin vjetor të Davosit, argumentet e tij po fitonin terren.
“Kanadaja,” tha kryeministri i Spanjës, “po thotë hapur atë që ne duhet të bëjmë.”
Në muajt që do pasonin, mbledhja e krizës në janar do kujtohej nga figurat më të fuqishme të Evropës si momenti kur vendet që ishin lidhur nga gjaku dhe ndjenja e një fati të përbashkët që prej përfundimit të Luftës së Dytë Botërore filluan të shqyrtonin rrugë të ndara.
Askush nuk ka paraqitur ende kërkesën për divorc dhe figura të rëndësishme në të dy anët po punojnë fort për ta mbajtur gjallë një martesë pa dashuri.
Zhbërja e lidhjeve midis Evropës dhe Shteteve të Bashkuara do ishte një ndërmarrje gjigante.
Kanadaja, e cila po i nxit evropianët të mbrohen ndaj një Amerike gjithnjë e më të paparashikueshme, paradoksalisht mbetet shumë më e varur nga SHBA-ja sesa pothuajse çdo vend tjetër në botë.
Nga pikëpamja ushtarake, është e vështirë të imagjinohet që aleatët të ndjekin plotësisht rrugë të ndara.
Samiti i kësaj jave i Organizatës së Traktatit të Atlantikut të Veriut (NATO) do vërë në provë vendosmërinë e udhëheqësve për të ruajtur një nga simbolet më të rëndësishme të fuqisë perëndimore, përballë mosbesimit në rritje mes aleatëve.
Shtëpia e Bardhë tha se Trump pret me padurim të zhvillojë “biseda konstruktive dhe të sinqerta me shumë udhëheqës botërorë” gjatë takimit në Turqi.
“Presidenti Trump e ka rikthyer në mënyrë efektive pozitën e Amerikës në skenën botërore dhe ka bërë më shumë për NATO-n se kushdo tjetër,” tha zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Anna Kelly.
“Ai gjithashtu beson se disa vende anëtare të NATO-s duhet të bëjnë shumë më tepër për të përmbushur detyrimet e tyre.”
Megjithatë, bisedat e drejtpërdrejta dhe pa filtra që po zhvillohen tani në nivelet më të larta të demokracive evropiane, shumë prej të cilave raportohen këtu në detaje për herë të parë, sinjalizojnë rrugën e rrezikshme që i pret.
Aleatët e Amerikës kanë filluar të shtypin fort pedalin e gazit në një eksperiment të paprecedentë çamerikanizimi.
Autoritetet, nga Franca deri në Holandë, po heqin në heshtje teknologjinë amerikane nga sistemet e tyre, po adoptojnë programe evropiane me kod të hapur dhe po u kërkojnë nëpunësve civilë të mos përdorin më Microsoft Teams apo Microsoft Office.
Me vonesë, ata po shpenzojnë qindra miliarda dollarë në përpjekje për të forcuar kompanitë private evropiane të hapësirës, kompanitë e inteligjencës artificiale dhe qendrat e të dhënave, në mënyrë që të mos varen nga gjigantët amerikanë.
Evropianët po kryejnë studime se ku do t’i ruanin të dhënat e tyre ose si do t’i përpunonin pagesat në rast se marrëdhëniet me SHBA-në do të përkeqësoheshin, si dhe se sa mirë do të funksiononin armët e prodhuara në Amerikë pa autorizimin e Uashingtonit.
Kombe, perandoritë e të cilëve dikur shtriheshin në të gjithë globin, tani gjenden duke u përpjekur të çlirohen nga varësia e tyre poshtëruese ndaj teknologjisë dhe fuqisë ushtarake amerikane, pa provokuar vetë Shtetet e Bashkuara.
Veprimet më të fundit të SHBA-së vetëm sa e kanë forcuar vendosmërinë e evropianëve.
Kur udhëheqësit e Këshillit Evropian u mblodhën sërish në “Space Egg” në mars, sulmet ajrore të Trumpit ndaj Iranit kishin rritur ndjeshëm çmimet e karburanteve në të gjithë kontinentin dhe kancelari Merz ishte i zemëruar.
Rusia, tha ai, do ishte fituesja e vetme e luftës më të re në Lindjen e Mesme, sipas udhëheqësve të pranishëm.
Disa pjesëmarrës nisën madje një debat me humor të zi nëse një presidencë e JD Vance do ishte më e preferueshme.
Edhe kryeministrja italiane pranoi se po e rishikonte mendimin e saj për presidentin amerikan.
Trump, u ankua Meloni, “nuk është i arsyeshëm.”
Për të kuptuar këtë ndryshim historik, The Wall Street Journal foli me krerë qeverish, ministra dhe ndihmësit e tyre më të afërt për të rindërtuar mbledhjet me dyer të mbyllura ku aleanca filloi të shpërbëhej.
Gazeta arriti gjithashtu të shqyrtonte shënime të hollësishme të mbajtura nga disa pjesëmarrës, si edhe vlerësime të klasifikuara që agjencitë evropiane të inteligjencës u kishin paraqitur udhëheqësve që po përpiqeshin të kuptonin Uashingtonin e ri.
Shërbimi sekret britanik MI6, i goditur nga klima e frikës në Uashington, i dha kryeministrit Keir Starmer një paralajmërim më alegorik.
Administrata e dytë Trump në Shtëpinë e Bardhë, thuhej në vlerësim, “është ‘The Crucible’ e kombinuar me ‘Wolf Hall’,” duke iu referuar dy veprave artistike që trajtojnë gjyqet e shtrigave në Salem dhe oborrin mbretëror të mbretit anglez Henrik VIII, i njohur për temperamentin e tij të ashpër.
MI6 udhëzoi personelin e vet të mos e hapte fare temën e presidentit amerikan në bisedat me homologët e tyre në CIA.
Raportimi zbulon gjithashtu rolin e rëndësishëm që luajti Kanadaja në formësimin e konsensusit mes aleatëve për mënyrën se si duhej trajtuar Uashingtoni i ri.
Kërcënimet e Trumpit për ta bërë fqinjin verior shtetin e 51-të të Amerikës ndezën një proces me pasoja të paparashikuara, i cili vazhdon ende.
Kjo solli në pushtet Mark Carney-n, ish-bankier qendror, i cili pas krizës financiare të viteve 2008–2009 kishte zhvilluar teorinë se Perëndimi ishte bërë tepër i varur nga një vend i vetëm, gjithnjë e më i paparashikueshëm.
Si kryeministër, ai tashmë ishte në gjendje ta vinte në praktikë këtë teori.
Fillimisht me vetëm pak aleatë – veçanërisht Francën – Carney punoi për t’i bindur udhëheqësit e tjerë se ata përballeshin me një varësi strukturore, e cila nuk mund të zgjidhej duke i bërë lëshime Trumpit.
Qasja e tij binte në kontrast me atë të një figure tjetër të rëndësishme: Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte.
Politik me përvojë, Rutte ishte përpjekur të shpëtonte aleancën e udhëhequr nga Amerika pjesërisht duke lavdëruar vazhdimisht liderin në qendër të saj, një taktikë që shtypi evropian e pagëzoi si “diplomacia e lajkatimit.”
Ajo që ishte në lojë nuk mund të ishte më e madhe për dhjetëra aleatët e vendosur mes këtyre zhvillimeve, të detyruar t’i bënin vetes pyetje themelore që mbeten ende pa përgjigje:
A është armiqësia e Trumpit ndaj Evropës diçka personale, që lidhet vetëm me të, apo do të bëhet normaliteti i ri amerikan?
A duhet të blejnë më shumë teknologji dhe armë amerikane për ta bindur Uashingtonin se aleanca vazhdon të jetë një përfitim për ekonominë amerikane?
Apo duhet të ndërtojnë kapacitetet e tyre dhe të përgatiten për ditën kur komuniteti i njohur si Perëndimi mund të shpërbëhet?
Ishte shkurti i vitit 2025 dhe Mark Rutte po bënte gjeste energjike para liderëve të shqetësuar europianë, të ulur rreth një tavoline të gjatë nën llambadarët e Pallatit Egmont të shekullit XVI në Bruksel, ndërsa u shpjegonte se si duhej zgjidhur enigma e Donald Trumpit, i saporikthyer në Shtëpinë e Bardhë.
Vetëm pak ditë pas fillimit të mandatit të tij të dytë, presidenti amerikan kishte kërcënuar Europën me tarifa doganore, ndërsa djali i tij, Donald Trump Jr., ishte shfaqur në Groenlandë duke pozuar me banorët vendas, të cilëve u kishte shpërndarë kapele MAGA.
Kryeministrja daneze Mette Frederiksen dhe kryeministri britanik Keir Starmer ndodheshin gjithashtu në Bruksel, që liderët e BE-së, Britanisë së Madhe, Danimarkës dhe NATO-s të binin dakord për një strategji të përbashkët.
Biseda ishte plotësisht private dhe zhvillohej jashtë çdo regjistrimi. Vendi i takimit ishte ndryshuar në momentin e fundit për të shmangur përgjimet.
I gjatë, karizmatik dhe me prani të fortë publike, Rutte ishte zgjedhur në krye të NATO-s pjesërisht falë reputacionit të tij si “pëshpëritësi i Trumpit”, një njeri që kishte ruajtur marrëdhënie miqësore me presidentin amerikan edhe pas humbjes së këtij të fundit në zgjedhjet e vitit 2020.
Gjatë drekës, Rutte paraqiti një propozim të shkurtër që do të bëhej strategjia e tij kryesore:
“Duhet t’i japim Trumpit një fitore.”
“Duhet të shpenzojmë 3.5% të PBB-së për mbrojtjen,” tha ai, sipas disa liderëve të pranishëm.
Kjo përqindje ishte afërsisht sa shpenzonin vetë Shtetet e Bashkuara dhe shumë më e lartë se objektivi prej 2% të PBB-së që NATO sapo kishte arritur.
Trump prej javësh këmbëngulte që shifra të ngjitej në 5%, një kërkesë që shumë zyrtarë europianë e konsideronin thjesht një ekzagjerim të zakonshëm të tij.
Ndërsa 3.5% ishte një shifër e dalë nga planet ushtarake të NATO-s, të përgatitura mbi skenarët e një lufte të mundshme me Rusinë.
Në gjuhën e kujdesshme të diplomacisë europiane, liderët filluan të shprehnin njëkohësisht mbështetje dhe hezitim.
Gjermania tha se e kuptonte objektivin, por pyeti nëse nuk do të ishte më logjike të flitej për atë që duhej blerë, sesa për shumën që duhej shpenzuar.
Giorgia Meloni deklaroi se dëshironte të rriste shpenzimet për mbrojtjen, por opinioni publik italian ishte shumë kundër, ndërsa rregullat buxhetore të Bashkimit Europian nuk e lejonin.
Presidenti i Rumanisë tha se ishte dakord në parim, por pyeti nëse kjo nuk do të nxiste një garë të re armatimesh në kontinent.
“Nuk kemi zgjedhje,” u përgjigj Rutte.
“Aleatët duhet ta provojnë.”
Në fund të të pesëdhjetave, Rutte ishte një besimtar i palëkundur i rolit të pazëvendësueshëm të fuqisë amerikane.
Babai i tij kishte qenë rob lufte në Inditë Lindore Hollandeze dhe me shumë gjasa do të kishte vdekur në robërinë japoneze, po të mos kishte qenë ofensiva amerikane në Paqësor.
Si kryeministri më jetëgjatë në historinë e Holandës, Rutte ishte rritur politikisht si admirues i Ronald Reaganit dhe besonte se ushtria amerikane, së bashku me ombrellën e saj bërthamore, do mbetej garancia përfundimtare e paqes në Europë.
Ai pothuajse nuk bënte kurrë pushime, kthehej në shtëpi me biçikletë vonë në mbrëmje dhe praktikonte pianon.
Pa Uashingtonin, argumentonte ai, mozaiku europian i qeverive të koalicionit, me shumë vende të rënduara nga borxhet, do duhej të shpenzonte më shumë se 10% të Prodhimit të Brendshëm Bruto vetëm për mbrojtjen, sidomos tani që pushtimi rus i Ukrainës kishte rikthyer luftën në pragun e Europës.
Pa përmendur vështirësitë politike të ndërtimit të një arsenali bërthamor europian që do të zëvendësonte atë amerikan.
I zgjedhur unanimisht në krye të NATO-s nga vendet anëtare, ai u thoshte liderëve se nuk shihte asnjë alternativë tjetër përveç mbajtjes së Amerikës si boshti rreth të cilit ishte ndërtuar Perëndimi.
Për ata që flirtonin me idenë e një Perëndimi të ri pa SHBA-në në qendër, ai kishte vetëm një përgjigje:
“Vazhdoni të ëndërroni.”
“Mua më pëlqen të them,” bënte shpesh shaka ai, “se njerëzit me vizione duhet të shkojnë te mjeku.”
Tashmë në kulmin e karrierës së tij, Rutte u thoshte bashkëpunëtorëve se misioni i tij kryesor ishte ta mbante NATO-n të bashkuar duke e mbajtur Trumpin dhe Shtetet e Bashkuara të angazhuara në aleancë.
Për të fituar hapësirë që më pas ta kundërshtonte Trumpin privatisht, Rutte nisi ta mbulonte atë me deklarata publike mbështetjeje dhe lavdërimesh.
Kur i dërgonte mesazhe Trumpit, Rutte imitonte edhe mënyrën e tij të të shkruarit dhe hiperbolat karakteristike.
Mesazhet ishin përgëzuese, të shkurtra dhe me fjali të prera.
Ai u fut aq shumë në këtë rol, sa disa liderë europianë nisën ta përshkruanin si një aktor që nuk dilte kurrë nga personazhi.
Pëshpëritësi i Trump-it
Së shpejti, liderët europianë filluan të ndjekin shembullin e Rutte-s.
Presidenti i Finlandës dhe kryeministri i Norvegjisë nisën të punonin mbi formulimin e mesazheve që i dërgonin Donald Trumpit, duke diskutuar se cilat fjalë duhej të shkruheshin me SHKRONJA TË MËDHA.
Në disa raste, lideri norvegjez preferonte që mesazhet të dërgoheshin nga homologu finlandez. Zyrtarët nordikë shqetësoheshin se edhe përmendja e Norvegjisë – vendi i Çmimit Nobel për Paqen – mund të ringjallte ndonjë pakënaqësi të vjetër.
Shpesh, europianët filluan të “kthenin pas” gjuhën e Trumpit tek ai vetë.
Kur presidenti amerikan përsëriste qëndrimet e Vladimir Putinit për mungesën e nevojës për armëpushim në Ukrainë, ata filluan ta quajnë propozimin e tyre thjesht “ndalimi i vrasjeve”.
Kur Trump kritikonte zyrtarët e BE-së për mbështetjen e sanksioneve ndaj Rusisë, Ursula von der Leyen filloi të përdorte më shumë termin “tarifa” në vend të “presionit ekonomik”.
Një varg liderësh vizituan Shtëpinë e Bardhë me shpresën se do të mund ta orientonin presidentin amerikan përmes mesazheve të koordinuara paraprakisht, duke shmangur çdo përplasje të hapur.
Javë pas fillimit të mandatit të dytë të Trumpit, Emmanuel Macron vizitoi Uashingtonin për të diskutuar NATO-n dhe Ukrainën. Të dy kaluan orë të gjata së bashku dhe presidenti amerikan dukej i hapur ndaj ideve të tij.
Ata madje përdorën një tablet për t’u lidhur në një telefonatë video të drejtuar nga Justin Trudeau.
Por ndërsa kryeministri kanadez po fliste, Trump, i irrituar nga një problem teknik që i pengonte ndërhyrjen, e hodhi pajisjen nga tavolina e Zyrës Ovale në dysheme, sipas një zyrtari të pranishëm.
Kur kancelari gjerman Friedrich Merz vizitoi Shtëpinë e Bardhë, ai u habit kur gjeti Trump-in krejt të zakonshëm.
Presidenti dëgjonte, bënte pyetje dhe dukej i informuar për disa tema, por çuditërisht i painformuar për të tjera, përfshirë situatën ushtarake në Ukrainë.
Gjatë takimit, Trump i tha Merzit se kishte diçka për t’i treguar dhe e çoi në një dhomë të vogël pranë Zyrës Ovale.
Aty, ai deklaroi se ishte “dhoma e Lewinsky-t”, e mbushur me suvenire MAGA, përfshirë kapele të kuqe dhe kuti këpucësh Florsheim.
“Merini çfarë të doni,” u tha Trump vizitorëve gjermanë, duke shtuar se gratë e tyre mund t’i shisnin më vonë për “mijëra dollarë”.
Ndërkohë, përpjekjet e Rutte-s për ta mbajtur Trumpin të angazhuar me NATO-n vazhduan – deri në prill, kur ambasadori i ri amerikan në NATO, Matthew Whitaker, mbërriti në Bruksel me një mesazh të ri.
Objektivi prej 3.5% të PBB-së për mbrojtje nuk ishte më i mjaftueshëm. Tani kërkohej 5% deri në vitin 2035.
Për ta lehtësuar barrën financiare, Whitaker propozoi që 3.5% të përdorej për shpenzime ushtarake direkte, ndërsa 1.5% shtesë të klasifikohej si “investime të lidhura me sigurinë”, si infrastrukturë aeroportesh, sisteme meteorologjike dhe siguri kibernetike.
Rutte e pranoi shpejt këtë formulë, duke i siguruar skeptikët se disa ura dhe tunele mund të konsideroheshin pjesë e logjistikës së luftës së mundshme me Rusinë.
Në prapaskenë, ai u thoshte liderëve europianë se “numri në titull” ishte fitimi i vërtetë për Trump-in.
Në praktikë, të gjithë e dinin se qeveritë e kufizuara nga buxhetet nuk do ta arrinin kurrë plotësisht këtë objektiv.
Ndërsa samiti i NATO-s në Hagë afrohej, disa vende mbetën të pavendosura.
Belgjika dhe Sllovakia u bindën vetëm pasi u lejua që ndihma për Ukrainën të llogaritej si shpenzim mbrojtjeje.
Mark Carney, tashmë kryeministër i Kanadasë, e mbështeti objektivin e ri — duke pranuar se Trump kishte të drejtë në këtë pikë, sipas tij.
Por Spanja mbeti e palëkundur. Kryeministri Pedro Sánchez e quajti shifrën 5% arbitrare.
Për 54 orë, zyrtarët e NATO-s shkëmbyen mesazhe me homologët spanjollë, të cilët refuzuan të pranonin objektivin – edhe pse shumica e vendeve të tjera nuk pritej ta përmbushnin realisht.
Në fund u arrit një kompromis: të bien dakord që nuk pajtohen.
Rutte deklaroi në një letër, të publikuar nga Sánchez, se Spanja mund të ndiqte “rrugën e saj sovrane” për të përmbushur objektivat dhe do vlerësohej në vitin 2029.
Më 24 qershor, Trump mbërriti në Hagë, në qytetin e lindjes së Rutte-s.
Sekretari i përgjithshëm i NATO-s i dha atij një fitore të madhe në politikën e jashtme: aleanca, sipas Trumpit, nuk ishte më një barrë për SHBA-në.
Njëri pas tjetrit, liderët më të fuqishëm të Perëndimit e lavdëruan Trumpin në një seancë private, për forcimin e një aleance që ai vetë kishte kërcënuar ta braktiste.
Por Carney ishte më i përmbajtur — këshilltarët e tij besonin se Trump do ta kuptonte lehtësisht lajkatimin dhe do ta vlerësonte më pak.
Disa liderë u përpoqën ta lehtësonin atmosferën. Kryeministri slloven e përgëzoi Trumpin për presionin mbi vendin e tij për rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes, duke shtuar se kush e njihte mirë Slloveninë, ishte bashkëshorti i Melanias.
Trump buzëqeshi.
Por kryeministri i Bullgarisë vuri re sa e sforcuar ishte e gjithë situata.
“Ka të qeshura në sallë, por ato fshehin një ankth të thellë,” tha Rosen Zhelyazkov.
“Liderët europianë ende besonin se mund ta menaxhonin Donald Trumpin përmes lajkatimit dhe sharmit personal.”
Çarja fillon të thellohet
Javë më vonë, samiti i mesit të gushtit në Alaska mes Trump dhe Putin ndezi alarme të reja në Europë.
Trump doli nga takimi dukshëm skeptik për perspektivat e Ukrainës në luftë dhe i intriguar nga një plan rus për t’i dhënë fund konfliktit me kushte më afër Moskës sesa Europës.
Një raport inteligjence, i qarkulluar nga një vend europian, përmbante detaje mbi planet komerciale dhe ekonomike që administrata Trump po shqyrtonte me Kremlinin, përfshirë projekte të përbashkëta për shfrytëzimin e mineraleve të rralla në Arktik.
Emmanuel Macron, në një grup të enkriptuar me liderët e tjerë, propozoi një udhëtim të përbashkët në Uashington për t’i bërë presion Trumpit dhe për të mbështetur presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky.
Në Shtëpinë e Bardhë, një grup prej gjashtë presidentësh dhe kryeministrash europianë, së bashku me Rutte dhe Ursula von der Leyen, kaluan përmes një salle me kuartet harqesh dhe i bënë komplimente presidentit për “forcën e tij negociuese”, ndërsa kamerat filmonin.
“Faleminderit shumë, Mark,” i tha Trump Rutte-s. “Je një lider i madh. Po bën një punë fantastike.”
Macron, duke vëzhguar skenën, dukej i pakëndshëm.
Shtëpia e Bardhë tashmë nuk ngjante më me atë që presidenti francez kishte njohur në mandatin e parë të Trump-it.
Një lis i vogël simbolik nga një fushëbetejë e Luftës së Parë Botërore, i mbjellë dikur nga Trump dhe Macron në vitin 2018, ishte hequr pasi kishte rezultuar i prishur.
Një aneks pranë Zyrës Ovale ishte mbushur me kopertina të revistave ku shfaqej presidenti i 47-të.
Liderët prisnin në tension ndërsa Trump, nga një dhomë tjetër, telefonoi papritur Vladimir Putinin për një bisedë 40-minutëshe.
Në fund, ndërhyrja e tyre solli vetëm një shtyrje të shkurtër.
Brenda pak javësh, Trump përsëri shprehu dyshime për shanset e Ukrainës dhe filloi të shqyrtonte një plan paqeje rus që përfshinte mundësi ekonomike për SHBA-në.
Liderët europianë kuptuan se nuk mund ta “fiksonin” më Trumpin në një linjë të qëndrueshme politike për Ukrainën — ose ndoshta për asnjë çështje tjetër.
Ishte një përvojë “shumë e vështirë”, tha një pjesëmarrës, dhe një shenjë e qartë se sa pak ndikim kishin aleatët më të afërt të Amerikës, edhe kur vepronin bashkë.
Konsensusi i brishtë mbi “diplomacinë e lajkatimit” filloi të çahej.
Ky trend u pasqyrua edhe nga shërbimi sekret britanik MI6, i cili paralajmëroi se kjo formë qasjeje po përballej me “ligjin e rendimentit në rënie”.