Katastrofa koreane e Trumpit

Nga Richard Haass

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka shprehur sërish interesin e tij për t’u takuar me diktatorin e Koresë së Veriut, Kim Jong-un. Por motra e Kim-it, e cila është një nga këshilltarët e tij më të afërt, tashmë ka hedhur ujë të ftohtë mbi këtë ide. Qoftë kjo një shenjë mungese interesi apo një taktikë negociuese, lindin menjëherë dy pyetje: Ku pret Trump që të çojnë bisedimet me Kim? Dhe si ka ndërmend të arrijë objektivat e tij?

Qëllimi i bisedimeve të Trump me Kim gjatë mandatit të tij të parë presidencial ishte çarmatimi bërthamor i Koresë së Veriut. Ai dështoi. Që atëherë, kokëbërthamat bërthamore të Koresë së Veriut janë rritur ndjeshëm (në 57, sipas Trump), ashtu si edhe distanca dhe saktësia e raketave që mund t’i shpërndajnë ato në të gjithë rajonin dhe në mbarë botën.

I njëjti përpjekje tani është thuajse e garantuar të ketë të njëjtin rezultat. Kim me siguri të lartë beson se siguria e tij qëndron në posedimin e një mjetesh bërthamorë bindës. Kim pa dyshim ka vënë re se Shtetet e Bashkuara sulmuan një Iran që nuk kishte armë bërthamore, se bënë të njëjtën gjë me Irakun, dhe se NATO bëri të njëjtën gjë me Libinë pasi udhëheqja e saj dorëzoi programin e saj bërthamor. Po ashtu, Rusia pushtoi Ukrainën në vitin 2014 dhe sërish në 2022, pasi Ukraina kishte hequr dorë nga arsenali i saj bërthamor pas-sovjetik në këmbim të garancive të sigurisë që nuk u respektuan.

Kim gjithashtu e kupton se do të kishte pak interes për të nëse Koreja e Veriut nuk do të zotëronte armë bërthamore. Rëndësia dhe statusi i tij ndërkombëtar varen në një pjesë të madhe nga një stok në rritje.

Trump ekzagjeron dy faktorë që qëndrojnë në themel të besimit të tij se diplomacia do të japë rezultate. I pari është tërheqja e diplomacisë personale. Praktikisht çdo president amerikan beson se aftësitë e tij të bindjes dhe marrëdhënia personale me çdo udhëheqës të huaj kanë shumë rëndësi. Historia sugjeron se e kundërta është më afër së vërtetës.

Trump gjithashtu duket se e tepron me tërheqjen e zhvillimit ekonomik që mund të përfitojë Korenë e Veriut nëse hiqen sanksionet ndërkombëtare. Ajo që ka më shumë rëndësi për Kim-in është sundimi i tij i vazhdueshëm dhe sundimi i pasardhësit të tij të zgjedhur, e jo prosperiteti dhe lumturia e koreanoveriorëve. Përkundrazi, hapja e vendit mund të kërcënojë kontrollin e tij mbi pushtetin. Revolucionet kanë më shumë gjasa të ndodhin në mes të pritshmërive në rritje sesa nën shtypje efektive.

Prandaj, nëse çarmatimi nuk është një qëllim realist, është e mundur që një version i kontrollit të armëve të jetë i tillë. Vendosja e kufizimeve mbi sasinë dhe cilësinë e forcave bërthamore dhe raketore të Koresë së Veriut mund të vlejë të eksplorohet. Megjithatë, kjo sjell një rrezik, pasi do të shihej si legjitimim dhe pranim i vendimit të Koresë së Veriut për t’u tërhequr nga Traktati për Mos Përhapjen e Armëve Bërthamore dhe për të ndërtuar një program armësh, duke lënë shumë njerëz në Korenë e Jugut dhe Japoni të shqetësuar apo edhe më keq.

Mbështetja e Koresë së Veriut për luftën agresive të Rusisë në Ukrainë gjithashtu meriton të përmendet, megjithëse Kim me shumë gjasa nuk do të ndalojë së ofruari një mbështetje të tillë, duke pasur parasysh ndihmën energjetike dhe atë lidhur me armët bërthamore që regjimi i tij raportohet se merr në këmbim. Edhe këtu, ekziston një pyetje reale se çfarë mund të arrijë diplomacia, dhe me çfarë kostoje.

Kjo na çon te Koreja e Jugut, një aleate kritike afatgjatë e SHBA-së. Gadishulli Korean ishte vendi i konfliktit të parë të nxehtë të Luftës së Ftohtë. Më shumë se 36,000 amerikanë humbën jetën, fillimisht në çlirimin e Koresë së Jugut, dhe më pas në një përpjekje të dështuar për të unifikuar vendin me forcë.

Korea e Jugut sot është një histori e madhe suksesi, një rast studimi në transformim nga autoritarizmi i korruptuar dhe varfëria e thellë në një demokraci të gjallë dhe një ekonomi të lulëzuar, tani e 14-ta më e madhe në botë. Trump duket se e trajton marrëdhënien si me shumë zero: se ka më shumë gjasa të arrijë qëllimet e tij me Korenë e Veriut nëse sakrifikon marrëdhënien e SHBA-së me Korenë e Jugut. E kundërta ka më shumë gjasa të jetë e vërtetë.

Por historia nuk e ndalon Trumpin. Ai ka vendosur tarifa ndaj Koresë së Jugut pavarësisht një marrëveshjeje tregtare të lirë, ka tërhequr mbrojtjet raketore përballë kërcënimit në rritje raketor të Koresë së Veriut, dhe, së fundmi, ka zvogëluar dhe kufizuar një stërvitje të madhe ushtarake SHBA-Koreja e Jugut që ai e konsideronte të kushtueshme dhe të panevojshëm provokuese.

Nuk është e qartë se çfarë e motivon Trump. Ai mund ta shohë Korenë e Veriut si një mundësi për një sukses në politikën e jashtme për t’u shpëtuar dështimit të tij në Iran. Ose ai mund të veprojë thjesht në një shpërthim zemërimi për shkak të refuzimit të Koresë së Jugut për t’i ndihmuar në një luftë që ajo e kundërshton (dhe që ka sjellë çmime më të larta të energjisë dhe mungesa të lëndëve të para kyçe për prodhimin industrial).

Ajo që është e qartë është se Trump duket se nuk e kupton se mospërhapja varet nga aftësia për të ngritur një mbrojtje të besueshme. Kjo është e rrezikshme, jo më pak sepse 28,000 trupa amerikane janë stacionuar në Korenë e Jugut, të cilën SHBA-ja është e detyruar me traktat ta mbrojë.

Përpjekja diplomatike e Trump-it do të dështojë nëse suksesi përcaktohet si bindja e Kim-it që të heqë dorë nga armët e tij bërthamore. Për më tepër, substanca dhe forma e diplomacisë—e zhvilluar në mënyrë unilaterale, duke befasuar qeverinë e Koresë së Jugut—me kalimin e kohës ka të ngjarë të minojë besueshmërinë e garancive të sigurisë së SHBA-së. Në vend që të kemi një Kore me armë bërthamore, mund të gjendemi me dy, duke rritur perspektivën e një lufte në gadishull pas tre çerek shekulli. Më keq akoma, kushtet që sollën stabilitet bërthamor gjatë Luftës së Ftohtë do të jenë jashtëzakonisht të vështira për t’u riprodhuar, duke ngritur fantazmën e përdorimit të një arme bërthamore për herë të parë që nga viti 1945.

Project Syndicate