Dosja sekrete e Baton Haxhiut: Pse iu mohua shtetësia shqiptare dhe kush ia hapi rrugën në Shqipëri?
Veton Surroi pretendon se në vitin 2005 autoritetet shqiptare kundërshtuan dhënien e shtetësisë për Baton Haxhiun, duke iu referuar një dokumenti sekret mbi marrëdhënie të papërshtatshme me një shërbim inteligjent të huaj. Sipas tij, presidenti e kapërceu kundërshtimin. Çfarë përmbante dokumenti, si u zhvillua procedura dhe ku përfundoi dosja?
Surroi pohon gjithashtu se presidenti i atëhershëm e kapërceu kundërshtimin e Ministrisë, duke përdorur kompetencën e tij diskrecionale, pas një fushate mediatike që, sipas tij, drejtoi TV Klan.
Në atë kohë, postin e presidentit të Republikës e mbante Alfred Moisiu.
Nëse rrëfimi i Surroit përputhet me dokumentet administrative, çështja ngre disa pyetje për mënyrën se si institucionet shqiptare trajtuan informacionet e sigurisë gjatë procedurës së shtetësisë.
Përse Ministria e Brendshme kundërshtoi kërkesën? Cili institucion e kishte hartuar dokumentin sekret? Çfarë informacionesh përmbante ai dhe mbi çfarë baze presidenti mund ta kapërcente një kundërshtim të tillë?
Pamfleti nuk ka siguruar ende dokumentin që përmend Surroi, as aktin administrativ të kundërshtimit dhe as një dekret të identifikuar që të provojë përfundimin e procedurës së shtetësisë së Haxhiut në vitin 2005.
Megjithatë, ekziston një pikë tjetërnisjeje për verifikimin e kësaj historie: ligji që rregullonte dhënien e shtetësisë shqiptare në atë periudhë.
Ligji nr. 8389, datë 5 gusht 1998, i ndryshuar në vitin 1999, përcaktonte procedurën e fitimit të shtetësisë. Neni 20 parashikonte se presidenti i Republikës nxirrte dekretin përkatës brenda tre muajve nga paraqitja e kërkesës së Ministrisë së Rendit Publik. Në rastin e kushteve të veçanta të pikës 7 të nenit 9, presidenti mund të nxirrte dekret edhe pa ndjekur procedurën e zakonshme.
Neni 21 kërkonte botimin e dekretit në Fletoren Zyrtare.
Këto dispozita kanë rëndësi të drejtpërdrejtë për pretendimin e Surroit. Nëse presidenti përdori një procedurë të veçantë, duhet të identifikojmë dispozitën ligjore që zbatoi. Nëse ministria kishte paraqitur një kundërshtim të mbështetur në informacione sigurie, duhet të sqarojmë se çfarë peshe juridike kishte ai kundërshtim dhe si e trajtoi Presidenca.
Nuk mjafton të thuhet se presidenti kishte kompetencë diskrecionale. Duhet të përcaktohet nëse e ushtroi atë kompetencë në rastin konkret dhe në përputhje me cilën dispozitë.
Një tjetër element që kërkon sqarim është identiteti i institucionit që mund të kishte prodhuar informacionin sekret.
Surroi nuk e identifikon shprehimisht autorin e dokumentit. Për këtë arsye, nuk mund t’ia atribuojmë atë Shërbimit Informativ të Shtetit apo ndonjë institucioni tjetër pa prova. Vetëm regjistri i korrespondencës, praktika administrative ose dokumenti origjinal mund ta përcaktojnë burimin.
Historia e vitit 2005 merr rëndësi edhe për shkak të pozitës që Baton Haxhiu ka fituar më vonë në jetën politike dhe mediatike shqiptare.
Haxhiu ka zhvilluar prej vitesh një marrëdhënie të afërt publike me Edi Ramën. Ai ka mbështetur qëndrime të kryeministrit dhe ka marrë pjesë në debate që lidhen drejtpërdrejt me përplasjet politike brenda shumicës qeverisëse.
Afërsia e tyre ngre pyetje për ndikimin e mundshëm joformal të Haxhiut në mjedisin politik të kryeministrit. Megjithatë, për të provuar ndërhyrje në vendime qeveritare, duhen identifikuar raste konkrete, komunikime ose dëshmi të verifikueshme.
Pikërisht për këtë arsye, një dokument i mundshëm i sigurisë kombëtare nga viti 2005 do të kishte rëndësi publike. Ai mund të ndihmonte për të kuptuar çfarë informacionesh dispononin institucionet shqiptare për Haxhiun, si i vlerësuan ato dhe çfarë vendimi morën.
Kjo nuk do të thotë se një informacion sekret përbën automatikisht provë të veprimtarisë së paligjshme. Vlera e tij varet nga burimi, përmbajtja, verifikimi dhe mënyra se si autoritetet e përdorën.
Për momentin, Surroi ka paraqitur një pretendim konkret, me vit, institucione dhe rrethana të identifikueshme. Ai nuk ka publikuar dokumentin mbi të cilin mbështetet.
Në këto kushte, përgjigjja duhet të vijë nga arkivat e shtetit shqiptar.
Presidenca mund të sqarojë nëse administrata e Alfred Moisiut shqyrtoi një kërkesë për shtetësi të Baton Haxhiut në vitin 2005, nëse ekziston një dekret përkatës dhe mbi cilën bazë ligjore u zhvillua procedura.
Ministria e Brendshme mund të konfirmojë nëse institucioni kishte paraqitur kundërshtim dhe nëse ruan dokumentacionin administrativ të asaj kohe. Për çdo informacion të klasifikuar, institucioni duhet të zbatojë kufizimet ligjore të publikimit.
Edhe Baton Haxhiu mund të sqarojë nëse pati kundërshtime ndaj kërkesës së tij, çfarë arsyesh i komunikuan autoritetet dhe nëse presidenti ndërhyri për ta përfunduar procedurën.
Nëse pretendimi i Surroit rezulton i saktë, do të duhet të shpjegojmë përse institucionet shqiptare mbajtën qëndrime të ndryshme ndaj së njëjtës kërkesë. Nëse dokumentet e kundërshtojnë, ato do të sqarojnë një akuzë që tashmë ka marrë përmasa publike.
Kjo dosje ka një pyetje esenciale: A ekzistonte në vitin 2005 një informacion sekret që ngrinte dyshime për marrëdhëniet e Baton Haxhiut me një shërbim të huaj inteligjent dhe, nëse po, si e trajtoi shteti shqiptar?
Dëshmia e Hagës dokumenton kontaktet e vitit 1998. Deklarata e Surroit ngre pretendime për vlerësimet që autoritetet shqiptare mund të kenë bërë shtatë vjet më vonë. Lidhja ndërmjet këtyre dy episodeve nuk është provuar ende.
Dokumentet e Presidencës dhe të Ministrisë së Brendshme mund të sqarojnë nëse kjo lidhje ekziston.(Pamfleti)