Revolta mes arrogancës së Ramës dhe hijes së zezë së Berishës

Nga Mark Shkreli

“Kishim zgjedhje vitin e kaluar, jo revolucion”, deklaroi Edi Rama, ndërsa Tirana po përjeton ditën e tretë të përplasjeve dhe Kuvendi u detyrua të anulonte seancën parlamentare. Me këtë përgjigje, kryeministri tregoi se ende përpiqet ta trajtojë krizën si një debat për legjitimitetin e mandatit të tij, duke shmangur përgjegjësinë politike për pakënaqësinë që ka shpërthyer në rrugë.

Rama sillet sikur një fitore zgjedhore i jep katër vite imunitet ndaj llogaridhënies. Në logjikën e tij, qytetarët duhet të presin zgjedhjet e ardhshme, pavarësisht sa thellë shkon pakënaqësia. Kjo mënyrë qeverisjeje ka ushqyer për vite arrogancën e pushtetit, ndërsa tani po ndeshet me një brez që nuk pranon më të përfaqësohet vetëm nga vendimet e marra në kutitë e votimit.

Edhe më domethënëse është përpjekja e Ramës për ta lidhur krizën me procesin e integrimit europian, duke aluduar për forca brenda dhe jashtë vendit që nuk e duan suksesin e Shqipërisë. Kryeministri e paraqet veten si garant të së ardhmes europiane, sikur kundërshtimi i qeverisë së tij të ishte njëkohësisht kundërshtim i Europës. Një arsyetim që synon ta zhvendosë debatin nga përgjegjësia e pushtetit te motivet e kundërshtarëve të tij.

Ironia është se pikërisht Europa po përjeton një valë të ngjashme pakënaqësie. Në Francë, studentët kanë mbushur sheshet, ndërsa në Serbi revolta kundër korrupsionit ka tronditur pushtetin e Aleksandar Vuçiçit. Rrethanat janë të ndryshme, por në qendër qëndron e njëjta përplasje mes një brezi që kërkon ndryshim dhe elitave politike që nuk po arrijnë t’i përgjigjen.

Tirana ka mundësinë të bëhet një nga simbolet e kësaj revolte europiane. Një krahasim historik të çon te Pranvera Arabe e vitit 2010, kur zemërimi ndaj korrupsionit, papunësisë dhe arrogancës së pushtetit shpërtheu në Tunizi dhe frymëzoi protestat që përfshinë më pas Egjiptin e vende të tjera. Shqipëria nuk është pikënisja e protestave europiane, por zhvillimet në Tiranë mund të marrin një rëndësi ndërkombëtare nëse arrijnë të frymëzojnë lëvizje të tjera përtej kufijve.

Dhuna e ditëve të fundit, me gjithë pasojat e rënda, nuk mund të përdoret për të fshirë muajt e protestave paqësore dhe arsyet e zemërimit qytetar. Përgjegjësia për shkatërrimet duhet të përcaktohet, ndërsa qeveria nuk mund të kufizohet te bilanci i dëmeve për t’iu shmangur kërkesave që kanë nxjerrë njerëzit në rrugë. Arroganca politike nuk e justifikon dhunën, por as dhuna nuk e shfajëson arrogancën.

Në këtë situatë, rreziku tjetër për protestën vjen nga përpjekjet për ta futur atë nën kontrollin e politikës së vjetër. Partia Demokratike e Sali Berishës ka shprehur mbështetjen për studentët dhe kërkon dorëheqjen e Ramës, ndërkohë që një pjesë e protestuesve ka refuzuar praninë e përfaqësuesve të saj. Për një lëvizje që kërkon ndryshim të thellë, rikthimi te përplasja e zakonshme Rama-Berisha do të ishte një goditje për pavarësinë e saj dhe mund ta thellonte edhe më shumë krizën e përfaqësimit.

Pranvera Arabe tregoi se revoltat mund të përmbysin pushtete, por edhe se frytet e tyre mund të përfundojnë në duart e forcave politike që nuk i udhëhoqën. Kjo është prova me të cilën do të përballet Tirana në ditët e ardhshme, ndërsa Rama kërkon ta mbajë pushtetin duke u mbështetur te mandati i tij dhe Berisha përpiqet të gjejë vend në një revoltë që nuk e ka organizuar.

Edi Rama mund të vazhdojë të këmbëngulë se qeveritë ndryshohen vetëm me zgjedhje. Kjo është rruga demokratike për ndryshimin e pushtetit, por vota nuk e përjashton përgjegjësinë e përditshme ndaj qytetarëve. Sa më gjatë kryeministri ta trajtojë pakënaqësinë si një problem që zgjidhet me forcë policore dhe deklarata politike, aq më e vështirë bëhet rikthimi i besimit.

Tirana mund të shkruajë një kapitull të rëndësishëm në historinë e protestave europiane të vitit 2026. Nëse kjo do të ndodhë, do të varet nga aftësia e revoltës për të ruajtur pavarësinë, karakterin qytetar dhe kërkesën për përgjegjësi politike, pa u përpirë nga dhuna dhe nga partitë që prej dekadash pretendojnë se flasin në emër të shqiptarëve.