Ana e errët e Inteligjencës Artificiale: A po përdoret për kërkime që mund të çojnë te armët biologjike?

Kompania amerikane e inteligjencës artificiale Anthropic ka bërë të ditur se ka bllokuar disa përpjekje për përdorimin e modeleve të saj, përfshirë Claude, në kërkime biologjike që mund të kenë potencial për zhvillimin e armëve.

Sipas një raporti të publikuar së fundmi nga kompania, disa shkencëtarë kanë tentuar të përdorin sistemet e Anthropic për qëllime kërkimore, ndërsa kompania nuk ka mundur gjithmonë të përcaktojë nëse objektivi ishte legjitim apo përbënte rrezik.

Pikërisht këtu qëndron një nga problemet kryesore të inteligjencës artificiale: e njëjta teknologji mund të përdoret për zhvillimin e ilaçeve dhe vaksinave, por edhe për krijimin e patogjenëve më të rrezikshëm.

Jacob Klein, përgjegjës për inteligjencën mbi kërcënimet në Anthropic, ka theksuar se rastet nuk janë aq të drejtpërdrejta sa mund të duken.

Sipas tij, nuk bëhet fjalë për persona që deklarojnë hapur se duan të ndërtojnë një armë biologjike, por për kërkime që në dukje mund të kenë edhe qëllime shkencore të ligjshme.

Një nga rastet që ka ngritur më shumë shqetësime lidhet me një shkencëtar i cili, në maj, i kërkoi Claude të ndihmonte në hartimin e një aplikimi për financim për kërkime mbi virusin Chikungunya.

Sipas Anthropic, qëllimi i kërkimit ishte nxitja e mutacioneve të virusit për ta bërë atë më të dëmshëm, përmes infeksioneve të përsëritura te kafshët.

Kompania pretendon gjithashtu se kërkimi do të zhvillohej në një institucion kërkimor ushtarak. Anthropic nuk ka deklaruar se bëhej fjalë për një përpjekje konkrete për krijimin e një arme biologjike, por e ka konsideruar situatën shqetësuese për shkak të natyrës së kërkimit dhe institucionit ku do të kryhej.

Jo vetëm armët biologjike

Raporti i Anthropic përfshin edhe raste të tjera të përdorimit të modeleve të saj për qëllime të dyshimta. Kompania ka identifikuar përpjekje që lidhen me krijimin e propagandës, mbikëqyrjen dhe zhvillimin e teknologjive ushtarake.

Sipas raportit, Claude është përdorur ose është tentuar të përdoret në përpjekje të lidhura me zhvillimin e armëve të zjarrit, raketave, dronëve të armatosur dhe bombave. Kompania ka raportuar gjithashtu raste të lidhura me aktorë nga Kina, Rusia dhe Jemeni.

Në një tjetër rast, sistemi thuhet se është përdorur për krijimin e përmbajtjeve që paraqiteshin si gazetari e pavarur, por që në fakt synonin të përhapnin propagandë dhe dezinformim lidhur me zgjedhjet në Moldavi.

Raporti vjen në një moment kur rreziqet e inteligjencës artificiale po shkaktojnë një debat gjithnjë e më të madh.

Shqetësimi kryesor është se modelet më të avancuara mund të jenë në gjendje të ofrojnë asistencë më të sofistikuar në fusha ku një gabim apo keqpërdorim mund të ketë pasoja serioze.

“Vija e hollë” mes përdorimit të dobishëm dhe të rrezikshëm

Rasti i Chikungunya-s ilustron pikërisht këtë dilemë. Kërkimi mbi një virus mund të synojë zhvillimin e vaksinave dhe trajtimeve të reja, por të njëjtat njohuri mund të përdoren edhe për ta bërë një patogjen më të rrezikshëm.

Për këtë arsye, Anthropic ka vendosur të ndërhyjë dhe të bllokojë përpjekjet që i konsideron të dyshimta, ndërsa paralajmëron se aftësitë e modeleve të reja të AI po rriten me shpejtësi.

Debati është zgjeruar edhe në rrjetet sociale, ku disa kanë ngritur dyshime se paralajmërimet e kompanisë mund të jenë pjesë e një strategjie komunikimi apo marketingu.

Të tjerë i konsiderojnë këto zhvillime një paralajmërim real për rreziqet që mund të sjellë përparimi i inteligjencës artificiale.

Në thelb, raporti i Anthropic rikthen në qendër një pyetje që po bëhet gjithnjë e më urgjente: sa larg duhet të shkojë inteligjenca artificiale në ndihmën ndaj kërkimeve shkencore dhe ku duhet vendosur kufiri kur kjo teknologji mund të përdoret për qëllime potencialisht të rrezikshme?