Sulmet ruse ndaj eksporteve ukrainase kërcënojnë sigurinë ushqimore globale
Bashkimi Evropian paralajmëron se sulmet ruse ndaj porteve, rrugëve të transportit dhe infrastrukturës bujqësore të Ukrainës po rrisin rreziqet për sigurinë ushqimore globale.
Në një deklaratë të publikuar, Shërbimi Evropian për Veprimin e Jashtëm (EEAS) akuzon Rusinë se po godet në mënyrë sistematike kapacitetin e Ukrainës për të eksportuar produkte bujqësore, duke paralajmëruar për pasoja që mund të shtrihen përtej kufijve të vendit.
Sipas BE-së, përpara pushtimit të plotë rus, Ukraina përbënte rreth 15% të eksporteve globale të misrit, 10% të grurit, 15–20% të elbit dhe rreth 50% të vajit të lulediellit.
Tani, ndërsa Ukraina po hyn në sezonin e korrjeve, sulmet ruse kanë përgjysmuar eksportet e drithërave krahasuar me një vit më parë, sipas deklaratës. Kjo situatë ka ushtruar presion mbi çmimet globale të ushqimeve.
BE-ja paralajmëron gjithashtu se Ukraina mund të përballet me mungesë të hapësirave për ruajtjen e drithit deri në tetor. Sipas vlerësimit të publikuar nga EEAS, më shumë se 9 milionë tonë drithë mund të mbeten pa hapësira magazinimi, duke rrezikuar të humbasin, ndërsa fermerët mund të përballen me vështirësi financiare për mbjelljet e sezonit të ardhshëm.
Pasojat mund të shtrihen deri në vitin 2027
Sipas BE-së, humbja e një pjese të konsiderueshme të korrjeve të këtij viti mund të ndikojë në furnizimin global me ushqime edhe gjatë vitit 2027.
Pasojat pritet të jenë veçanërisht të ndjeshme në ekonomitë më të brishta në Afrikë, Azi dhe Lindjen e Mesme, të cilat varen në masë të madhe nga importet e drithërave dhe produkteve të tjera bujqësore.
BE-ja thekson se problemet në tregjet e ushqimeve po ndërthuren edhe me ndërprerjet në tregtinë energjetike dhe të plehrave kimike, ndërsa konfliktet e tjera ndërkombëtare po shtojnë presionin mbi ekonomitë e cenueshme.
Deti i Zi, rruga kryesore e eksporteve ukrainase
Një pjesë e madhe e eksporteve bujqësore të Ukrainës kalon përmes Detit të Zi. Sipas EEAS, rreth 90% e eksporteve bujqësore ukrainase transportohen përmes kësaj rruge.
Bashkimi Evropian ka mbështetur alternativat tokësore përmes të ashtuquajturave “Solidarity Lanes”, të cilat synojnë të sigurojnë rrugë alternative për eksportet ukrainase.
Megjithatë, Brukseli argumenton se këto rrugë nuk mund të zëvendësojnë plotësisht transportin përmes porteve të Detit të Zi.
BE-ja po fokusohet gjithashtu në rritjen e kapaciteteve të magazinimit të drithërave, krijimin e mekanizmave financiarë për fermerët ukrainas dhe përmirësimin e transportit ndërkufitar.
BE-ja kërkon armëpushim
Në deklaratën e saj, BE-ja kërkon ndalimin e menjëhershëm të sulmeve ndaj porteve, infrastrukturës së grurit dhe anijeve tregtare.
Brukseli kërkon gjithashtu garanci për kalimin e sigurt të anijeve tregtare në Detin e Zi, me synimin për të rikthyer tregtinë bujqësore dhe për të shmangur përkeqësimin e krizës ushqimore.
EEAS bën thirrje për një armëpushim të plotë dhe pa kushte, i cili, sipas BE-së, duhet të pasohet nga një proces drejt një paqeje të qëndrueshme.
Bashkimi Evropian argumenton se sigurimi i eksporteve ukrainase nuk është vetëm një çështje për Ukrainën, por lidhet drejtpërdrejt me stabilitetin e tregjeve dhe furnizimin me ushqime në mbarë botën.
“Qasja në ushqim nuk duhet të përdoret kurrë si armë”, thekson deklarata evropiane.