Afati 60-ditor që mund të vërë në provë luftën SHBA-Iran
Ndërsa lufta e Shteteve të Bashkuara me Iranin hyn në muajin e tretë, një afat ligjor i vendosur dekada më parë po shndërrohet në një pikë kritike që mund të përcaktojë drejtimin e konfliktit.
Bëhet fjalë për kufirin 60-ditor të parashikuar nga ligji për kompetencat e luftës, i cili kufizon aftësinë e presidentit për të vijuar operacionet ushtarake pa miratimin e Kongresit, sjell në vëmendje New York Times.
Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, nisi operacionet ushtarake në fund të shkurtit, duke argumentuar se veprimi ishte i nevojshëm për të mbrojtur interesat amerikane dhe aleatët në rajon.
Megjithatë, njoftimi formal për Kongresin u bë më 2 mars, duke aktivizuar kështu zyrtarisht numërimin 60-ditor që përfundon më 1 maj, sipas NYT-së.
Deri tani, përpjekjet e demokratëve për të ndalur luftën përmes këtij ligji kanë dështuar, pasi republikanët në Kongres kanë bllokuar iniciativat për të kufizuar veprimet e administratës.
Megjithatë, kjo mbështetje nuk është e pakushtëzuar. Disa republikanë kanë sinjalizuar se afati 60-ditor mund të jetë momenti kur do të kërkojnë qartësi dhe vendimmarrje nga presidenti.
Kjo krijon një situatë të ndërlikuar për administratën amerikane.
Pas përfundimit të këtij afati, presidenti ka në thelb tre opsione: të kërkojë miratimin e Kongresit për të vazhduar luftën, të nisë tërheqjen e forcave ose të përdorë një zgjatje të kufizuar prej 30 ditësh, e cila lejohet vetëm për të garantuar tërheqje të sigurt – jo për të vazhduar ofensivën.
Në teori, Kongresi mund të autorizojë luftën përmes një akti formal, por në praktikë ky është një proces i vështirë politikisht, shkruan në vijim gazeta amerikane.
Edhe pse republikanët kanë mbështetur deri tani presidentin, nuk është e qartë nëse ekziston një konsensus i plotë për të miratuar zyrtarisht konfliktin. Disa senatorë kanë nisur diskutime për një autorizim të mundshëm, por pa një iniciativë konkrete deri më tani.
Nga ana tjetër, historia tregon se presidentët amerikanë shpesh kanë sfiduar kufizimet e këtij ligji.
Administrata të ndryshme, nga Barack Obama te vetë Trump në mandatin e tij të parë, kanë argumentuar se kushtetuta u jep kompetenca të gjera si komandantë të përgjithshëm, duke e konsideruar ligjin për kompetencat e luftës si të kufizuar në zbatim praktik.
Kjo nënkupton se edhe këtë herë, presidenti mund të zgjedhë ta injorojë afatin ose ta interpretojë në mënyrë fleksibile. Një precedent i tillë do të rriste tensionet me Kongresin dhe do të hapte një debat të ri mbi balancën e pushteteve në SHBA.
Megjithatë, edhe nëse ligji nuk zbatohet në mënyrë rigoroze, presioni politik është real. Republikanë të rëndësishëm kanë paralajmëruar se mbështetja për luftën mund të dobësohet nëse konflikti zgjatet pa një strategji të qartë. Kjo e bën afatin 60-ditor jo vetëm një çështje ligjore, por edhe një test politik për administratën.
Në fund, sfida për presidentin nuk është vetëm të menaxhojë një konflikt të jashtëm, por edhe të ruajë mbështetjen e brendshme.
Nëse ai vendos të vazhdojë operacionet pa miratim formal, rrezikon përplasje me Kongresin; nëse tërhiqet, mund të perceptohet si dobësi; dhe nëse kërkon autorizim, përballet me një proces të pasigurt politik.