Si arriti Irani të godasë një nga radarët më të avancuar amerikanë

Raportimet për shkatërrimin e një radari amerikan të mbrojtjes raketore AN/TPY-2 në Jordani dhe dëmtimin e një sistemi të ngjashëm në Emiratet e Bashkuara Arabe kanë ngritur pikëpyetje mbi rëndësinë e këtyre sistemeve dhe implikimet e mundshme për mbrojtjen ajrore në rajon.

Sipas Mauro Gilli, profesor i Strategjisë Ushtarake dhe Teknologjisë në Hertie School në Berlin, sistemet moderne të mbrojtjes ajrore dhe raketore nuk funksionojnë si një armë e vetme, por si një rrjet kompleks sensorësh, komunikimesh dhe sistemeve interceptuese.

“Mbrojtja ajrore dhe raketore duhet të kuptohet si një rrjet i integruar sensorësh, sistemesh komanduese dhe interceptuesish, që përfshin radarë tokësorë, sensorë ajrorë dhe satelitorë, si dhe sisteme të ndryshme interceptimi”, shpjegon Gilli.

Këto rrjete njihen si sisteme të integruara të mbrojtjes ajrore dhe raketore (IAMD) dhe bazohen në një mbrojtje me disa shtresa, ku sensorë dhe interceptorë të ndryshëm veprojnë në distanca dhe lartësi të ndryshme për të mbuluar hapësirën ajrore.

Kur ky rrjet funksionon siç duhet, dobësitë e disa komponentëve kompensohen nga aftësitë e të tjerëve. Por sipas Gillit, nëse disa nyje kyçe të sistemit dëmtohen ose zhduken, efektiviteti i gjithë rrjetit mund të bjerë ndjeshëm.

Në këtë arkitekturë, radarët luajnë një rol qendror.

“Radarët janë thelbësorë sepse sigurojnë zbulimin, identifikimin dhe gjurmimin e objektivave, pa të cilët bëhet shumë e vështirë tentativa për interceptim”, thekson ai.

Për këtë arsye, në shumë fushata ajrore radarët janë ndër objektivat e para që synohen të neutralizohen. Pa to, mbrojtja ajrore humbet aftësinë për të vëzhguar kërcënimet në distanca të mëdha dhe ka më pak kohë për të koordinuar një përgjigje.

Radari AN/TPY-2 konsiderohet një nga sistemet më të avancuara të këtij lloji. Ai operon në frekuencën X-band, e cila lejon rezolucion shumë të lartë dhe identifikim të saktë të objekteve në trajektoren e një rakete balistike.

Kjo do të thotë se sistemi mund të dallojë mes kokave luftarake, mbetjeve apo karremave dhe të ofrojë të dhëna shumë të sakta për sistemet interceptuese.

Sipas Gillit, ajo që e bën këtë radar veçanërisht të rëndësishëm është se, pavarësisht përdorimit të frekuencës X-band – zakonisht e rezervuar për kontroll zjarri – ai është në gjendje të kryejë edhe vëzhgim në distanca shumë të gjata.

Kjo arrihet falë antenës së madhe phased-array, fuqisë së lartë të transmetimit dhe teknikave të avancuara të formimit të rrezes së radarit.

Megjithatë, pavarësisht teknologjisë së avancuar, sistemi ka edhe dobësi.

Një radar i tillë përfshin një instalim të madh fizik, me antenë, pajisje elektronike, sisteme ftohjeje dhe gjeneratorë energjie.

Edhe pse është i transportueshëm, ai është relativisht i vështirë për t’u fshehur dhe i ngadaltë për t’u zhvendosur.

“Një radar që emeton sinjale është relativisht i lehtë për t’u zbuluar nga sensorët e kundërshtarit, pasi emetimet e tij mund të lokalizohen elektronikisht”, shpjegon Gilli.

Nëse antena e radarit shkatërrohet, sistemi bëhet praktikisht i papërdorshëm edhe nëse pjesë të tjera të instalimit mbeten të paprekura.

Në rast se konfirmohet, shkatërrimi i një radari të tillë do të përbënte një sukses operacional për Iranin dhe një dështim të mbrojtjes për shtetin pritës që kishte përgjegjësinë për ta mbrojtur atë.

Sisteme të tilla janë gjithashtu shumë të shtrenjta dhe të vështira për t’u zëvendësuar.

Radarët modernë përdorin teknologji të avancuara gjysmë-përçuese, përfshirë komponentë me bazë gallium-nitride (GaN), që mundësojnë fuqi të lartë dhe efikasitet të madh në transmetim dhe marrje sinjali.

Këto sisteme përfshijnë gjithashtu teknologji të avancuara të luftës elektronike për t’u mbrojtur nga kundërmasat e kundërshtarit.