Pyetjeve që Taulant Balla nuk iu përgjigjet dot

Nga Migena Aleksi

Qëndrimi i ministrit Taulant Balla për çështjen e përfshirjes së Shqipërisë në bordin e iniciuar nga Donald Trump, thotë shumë. Por le të merremi me vetëm një aspekt të tij.

Pyetja e ngritur nga përfaqësues të Parlamenti Europian nuk ishte formale, por thelbësore: Pse Shqipëria u rreshtua kaq shpejt në një strukturë që nuk ka konsensus europian dhe që ngre pikëpyetje mbi natyrën, legjitimitetin dhe objektivat e saj?

Në vend të një sqarimi mbi procesin e vendimmarrjes, analizën e riskut diplomatik apo koordinimin me partnerët e BE-së, përgjigjja u fokusua te parimi i përgjithshëm i partneritetit me SHBA-në, një e vërtetë e njohur, por jo përgjigje për dilemën konkrete.

Kjo qasje është problematike për tre arsye.

Së pari, shmang transparencën procedurale. Diplomacia serioze nuk matet me deklarime besnikërie strategjike, por me shpjegim racional të zgjedhjeve specifike. Kur partnerët europianë kërkojnë arsyetim, përgjigjja duhet të jetë analitike, jo retorike.

Së dyti, krijon perceptimin e një politike të jashtme reaktive, jo të peshuar. Kur shumica e vendeve kryesore të BE-së qëndrojnë në distancë, ndërsa Tirana pozicionohet menjëherë në krahun mbështetës, lind natyrshëm pyetja nëse kemi të bëjmë me kalkulim strategjik apo me dicka tjetër, të lidhur me dosjet e rënda të korrupsionit pëeshembull.

Së treti, dobëson koherencën e kursit europian të vendit. Shqipëria nuk mund të kërkojë përshpejtim integrimi dhe njëkohësisht të trajtojë si dytësore shqetësimet politike të partnerëve europianë kur ato artikulohen hapur.

Në përmbledhje, qëndrimi i Ballës ishte politikisht mbrojtës, por analitikisht i pamjaftueshëm. Ai mbylli debatin retorikisht, por nuk e sqaroi atë diplomatikisht. Në marrëdhëniet ndërkombëtare, diferenca mes këtyre të dyjave është thelbësore.

Bordi i Paqes i iniciuar nga Trump paraqitet si një strukturë e re ndërkombëtare për menaxhimin e krizave dhe projekteve të rindërtimit, por është shoqëruar me polemika për mungesë transparence dhe përqendrim kompetencash jashtë mekanizmave klasikë shumëpalësh.

Reagimi në Bashkimi Europian ka qenë kryesisht i ftohtë dhe i rezervuar. Disa nga vendet kryesore anëtare kanë refuzuar ose shmangur përfshirjen, duke ngritur pikëpyetje mbi legjitimitetin dhe rolin paralel ndaj strukturave të OKB-së.

Ndërkohë, lista e shteteve që kanë pranuar pjesëmarrjen përbëhet në pjesën më të madhe nga regjime me standarde të dobëta demokratike, autokraci, sisteme gjysmë-autoritare apo qeveri me profil të fortë të përqendruar pushteti.