Pse shkarkohet Spiropali dhe pse mbrohet Balluku?

Nga Drini Nikolla

Rasti i Elisa Spiropali dhe ai i Belinda Balluku nuk janë thjesht dy vendime të veçuara. Ato duhen parë në një kontekst më të gjerë: marrëdhënien e tensionuar mes pushtetit ekzekutiv dhe drejtësisë së re, të përfaqësuar nga SPAK, si dhe presionin e vazhdueshëm të faktorëve ndërkombëtarë për forcimin e shtetit ligjor në Shqipëri.

Shkarkimi i shpejtë i Spiropalit nga posti i ministres së Jashtme, vetëm pak muaj pas emërimit, është një vendim tipik politik. Kur një ministër largohet kaq shpejt, zakonisht kjo lidhet me një humbje besimi në nivelet më të larta të qeverisë, me pakënaqësi për performancën ose me nevojën për të rregulluar balancat e brendshme të pushtetit. Në këto raste kostoja politike është relativisht e vogël, një ministër zëvendësohet dhe qeveria vazhdon normalisht.

Ndryshe paraqitet situata me Ballukun. Edhe pse ajo u shkarkua si ministre pas masës së pezullimit nga detyra të kërkuar nga SPAK, shumica parlamentare e Partisë Socialiste vendosi ta mbrojë duke mos pranuar heqjen e imunitetit të saj si deputete. Kjo tregon se për mazhorancën kemi hyrë në një fazë të asaj që mund të quhet një “luftë e ftohtë” institucionale mes pushtetit politik dhe drejtësisë së re: – qeveria nuk injoron vendimet e drejtësisë, por në të njëjtën kohë përpiqet të kufizojë pasojat politike të tyre.

Në këtë ekuacion hyn edhe faktori ndërkombëtar. Reforma në drejtësi dhe institucionet si SPAK janë mbështetur fuqishëm nga partnerët perëndimorë. Çdo përplasje e hapur me drejtësinë ka kosto të menjëhershme në marrëdhëniet me aleatët. Prandaj shpesh shihet një sjellje e dyfishtë: respekt formal për procedurat e drejtësisë, por rezistencë politike kur goditja prek figura kyçe të pushtetit.

Një ministër si Spiropali mund të shkarkohet shpejt pa pasoja të mëdha politike. Ndërsa në rastin e Ballukut, mazhoranca zgjedh ta mbrojë politikisht për të shmangur një precedent që mund të hapë një seri goditjesh ndaj figurave të tjera të rëndësishme të qeverisë. Kjo strategji nuk është pa kosto. Mbrojtja e një figure nën hetim mund të perceptohet nga opinioni publik si përpjekje për të penguar drejtësinë dhe mund të dëmtojë kredibilitetin e partisë në pushtet. Nga ana tjetër, dorëzimi i menjëhershëm para çdo goditjeje të drejtësisë do të krijonte frikë dhe destabilizim brenda vetë shumicës.

Në fund, përgjigjja ndaj pyetjes “pse shkarkohet Spiropali dhe pse mbrohet Balluku?” qëndron në një ekuilibër të vështirë mes ruajtjes së pushtetit politik, presionit të drejtësisë së re dhe vëzhgimit të vazhdueshëm të partnerëve ndërkombëtarë. Në këtë trekëndësh interesash, çdo vendim është një llogari politike për të minimizuar pasojat.