Ajatollahu drejtonte një perandori biznesi me vlerë 95 miliardë dollarë

Nga Perkin Amalaraj, DAILY MAIL

Udhëheqësi suprem i Iranit, Ali Khamenei, la pas një trashëgimi të korruptuar dhe shtypëse, pas vrasjes së tij më 28 shkurt.

Para vdekjes, ai ishte sundimtari më jetëgjatë në Lindjen e Mesme, duke marrë pushtetin në 1989 pas vdekjes së mentorit të tij, Ruhollah Khomeini.

36 vitet dhe tetë muajt e tij në krye të Iranit rezultuan në shtypjen masive të grave, masakrat e civilëve dhe financimin e grupeve terroriste, përfshirë Hamasin dhe Hezbollahun.

Por ndër gjërat më të liga që bëri ishte krijimi i një perandorie biznesi me vlerë të përafërt prej 95 miliardë dollarësh, duke marrë sistematikisht mijëra prona që i përkisnin iranianëve të zakonshëm.

Perandoria e tij e biznesit mbahej nën organizatën Setad, një entitet pak i njohur i krijuar nga Ruhollah Khomeini pak para vdekjes së tij.

Emri i plotë në persisht është “Setad Ejraiye Farmane Hazrate Emam” – Kryesia për Ekzekutimin e Urdhrit të Imamës.

Ishte një nga çelësat e fuqisë së udhëheqësit iranian, tani të ndjerë, dhe mban aksione në pothuajse çdo sektor të industrisë iraniane, përfshirë financat, naftën, telekomunikacionin, prodhimin e pilulave të kontrollit të lindjeve dhe madje edhe fermat e strucëve.

Një hetim i Reuters në 2013 zbuloi se Setad kishte krijuar një portofol gjigant pronash duke pretenduar në gjykatat iraniane, ndonjëherë në mënyrë të rreme, se pronat janë të braktisura.

Organizata ka një monopol të urdhëruar nga gjykata për marrjen e pronave në emër të udhëheqësit suprem dhe shpesh shet pronat e sekuestruara në ankand ose kërkon pagesa nga pronarët origjinalë.

Nën Khamenein, organizata zgjeroi pjesëmarrjet e saj korporative, duke blerë aksione në dhjetëra kompani iraniane, si private ashtu edhe publike, me qëllim të deklaruar krijimin e një konglomerati iranian për të rritur zhvillimin ekonomik të vendit.

Vlera totale e Setad është e vështirë për t’u përcaktuar për shkak të fshehtësisë së llogarive të saj. Reuters e ka vlerësuar atë rreth 95 miliardë dollarë, e përbërë nga rreth 52 miliardë dollarë në prona dhe 43 miliardë dollarë në pjesëmarrje korporative.

Ndërsa nuk ka prova që Ali Khamenei e ka përdorur Setad për pasurimin e tij, ajo e fuqizoi atë. Përmes Setad, Khamenei kishte në dispozicion burime financiare, vlera e të cilave rivalizon pasuritë e Shahut, monarkut të mbështetur nga Perëndimi, që u rrëzua në vitin 1979.

Si kleriku më i lartë i Iranit, Khamenei kishte fjalën e fundit në të gjitha çështjet qeveritare. Fusha e tij përfshinte programin e kontestuar bërthamor të vendit, një arsye kryesore për sulmet amerikane dhe izraelite ndaj Iranit që në fund çuan në vrasjen e tij.

Përveç pasurisë së grumbulluar nën Setad, djali i Khamenei, Mojtaba Khamenei, ka krijuar një portofol të madh që përfshin mega-vila në Londër, një vilë ekskluzive në Dubai dhe disa hotele luksoze evropiane.

Një hetim njëvjeçar mbi investimet e jashtme të 56-vjeçarit ka zbuluar gjithë përmasën e pasurisë së tij të madhe – e cila përfshin transportin në Gjirin Persik, llogaritë bankare zvicerane dhe prona luksoze – si dhe rrjetin kompleks që i ka lejuar të shmangë sanksionet perëndimore të vendosura ndaj tij në 2019.

Sipas Departamentit të Thesarit të SHBA-së, sanksionet u vendosën sepse ai përfaqësonte Udhëheqësin Suprem “në një kapacitet zyrtar, pavarësisht se nuk ishte zgjedhur apo emëruar ndonjëherë në një pozicion qeveritar”.

Mojtaba rezultoi se ka punuar ngushtë me komandantin e Forcës Quds të Gardës Revolucionare Islamike, si dhe ka lidhje me Basij, një milici fetare e lidhur me Gardën “për të avancuar ambiciet destabilizuese rajonale dhe objektivat shtypëse brenda vendit të babait të tij”.

Gjatë 20 viteve të fundit, Mojtaba ka ndërtuar lidhje të ngushta me Gardën, gjë që i ka dhënë ndikim të shtuar në organizatat politike dhe të sigurisë në Iran.

Sipas hulumtimeve të Bloomberg, emri i Mojtabas nuk shfaqet kurrë në pasuritë e shumta që zotëron – të cilat merren përmes një rrjeti kompleks kompanish fantazmë, ndërmjetësish dhe llogarish bankare në Britani, Zvicër, Lihtenshtejn dhe Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA), përmes marrëveshjeve që datojnë që nga 2011.

Kompanitë fantazmë dhe ndërmjetësit janë themeluar në një hapësirë të gjerë gjeografike që përfshin Emiratet e Bashkuara Arabe, Ishullin e Manit, Saint Kitts dhe Nevis, dhe Europën.

Vetëm në Britani, Mojtaba Khamenei – konsideruar si një nga njerëzit më të fuqishëm në Lindjen e Mesme dhe i sugjeruar nga mbështetësit si pasardhës i babait të tij – thuhet se zotëron një seri prej më shumë se një dhjetëra vila me vlerë mbi 100 milion paund, sipas burimeve të brendshme.

Portofoli i tij përfshin një shtëpi në The Bishops Avenue, e quajtur “Rruga e Miliarderëve” e Londrës, e cila u ble për 33.7 milion paund në 2014.

Në tetor, biznesmeni u vendos nën sanksione britanike për “aktivitet armiqësor” që përfshinte financimin e pretenduar të Gardës Revolucionare Islamike të Iranit.

Kjo lëvizje mund të shtyjë Mojtaban dhe bashkëpunëtorët e tij të shesin asetet evropiane të rrjetit para sanksioneve të ngjashme të vendosura nga BE-ja, tha një ekspert për hetime të pastrimit të parave për Bloomberg.

Sa i përket financimit të këtij portofoli të madh, besohet se Mojtaba ka marrë fitime nga shitjet e naftës iraniane, para se t’i kanalizonte ato përmes rrjetit të tij të errët për të shmangur sanksionet ndërkombëtare që synojnë të frenojnë operacionet ushtarake dhe politike të Teheranit.

Pasuria e grumbulluar nën emrin e Khameneit qëndron në kontrast të fortë me ekonominë e Iranit, e cila është përkeqësuar gjatë kohëve të fundit, dhe me efektin që kjo ka pasur mbi 93 milion njerëzit e vendit.

Për më tepër, masat e ashpra që Ayatollah miratoi përfshinin shtypjen masive të grave, të personave LGBTQ+ dhe pakicave fetare.

Në skenën ndërkombëtare, Khamenei zgjodhi të investonte shumë në atë që njihet si Boshti i Rezistencës, përbërë nga Hamas në Gaza, Hezbollah në Liban, lëvizja Huthi në Jemen dhe një sërë milicish islamiste në Siri dhe Irak.