Trump zhyt Iranin me një ‘operacion ekonomik shkatërrues’

Presidenti amerikan Donald Trump ka njoftuar një përshkallëzim të paprecedentë të presionit ekonomik ndaj Iranit, duke deklaruar se Shtetet e Bashkuara do të ndërmarrin atë që ai e përshkroi si “operacionin ekonomik më shkatërrues të ndërmarrë ndonjëherë kundër një vendi”.

Në një deklaratë të publikuar në Truth Social, Trump tha se Irani kishte pasur një mundësi të madhe për të arritur një marrëveshje me administratën amerikane, por sipas tij, Teherani nuk e kishte shfrytëzuar atë mundësi.

“Askush nuk i ka dhënë Republikës Islamike të Iranit një mundësi më të madhe për të bërë një marrëveshje se unë. Tragjikisht për ta, ata kanë dështuar ta shfrytëzojnë atë”, shkroi Trump.

Presidenti amerikan njoftoi më pas një fushatë të re që e cilësoi si “luftë ekonomike dhe izolim në një shkallë të paprecedentë”. Ai e quajti këtë fazë “Economic D-Day”, duke sinjalizuar një përpjekje për të goditur jo vetëm ekonominë iraniane, por edhe rrjetet ndërkombëtare që i mundësojnë Iranit të vazhdojë aktivitetin ekonomik.

Trump paralajmëroi se çdo vend që i ofron Iranit mbështetje ekonomike ose financiare do të përballet me pasoja të rënda nga Shtetet e Bashkuara. Kërcënimi përfshin institucionet financiare, kompanitë private, aeroportet, entitetet qeveritare dhe aktorë të tjerë që mund t’i ofrojnë Teheranit një mënyrë për të anashkaluar sanksionet amerikane.

Në mënyrë specifike, Trump përmendi kontrabandën e naftës, linjat e shkëmbimit valutor, transfertat e parave cash, zyrat e këmbimit valutor, regjistrat e anijeve dhe kompanitë fasadë. Sipas tij, të gjitha këto kanale duhet të ndërpriten menjëherë.

Trump e shoqëroi deklaratën me një vlerësim jashtëzakonisht të ashpër të gjendjes së Iranit. Ai pretendoi se Marina iraniane është shkatërruar, forcat ajrore janë dëmtuar rëndë, fabrikat ushtarake janë kthyer në rrënoja dhe monedha iraniane është zhvlerësuar në mënyrë dramatike.

Ai e përshkroi Iranin si një vend që “varet në një fije” dhe tha se udhëheqja iraniane është “në litarë”.

Megjithatë, këto deklarata për gjendjen ushtarake dhe ekonomike të Iranit janë vlerësime të bëra nga Trump dhe nuk duhet të konsiderohen automatikisht si vlerësime të pavarura.

Përshkallëzimi vjen në një moment kritik për marrëdhëniet SHBA-Iran, pasi përpjekjet diplomatike për arritjen e një marrëveshjeje nuk kanë prodhuar rezultatin e dëshiruar nga Washingtoni. Administrata Trump po kërkon të përdorë presionin maksimal ekonomik për ta detyruar Teheranin të pranojë kushtet amerikane dhe të heqë dorë nga çdo përpjekje për zhvillimin e armëve bërthamore.

Një nga objektivat kryesorë të masave të reja është rrjeti ndërkombëtar i tregtisë së naftës iraniane. Irani është një prodhues i rëndësishëm energjie dhe çdo përpjekje për të kufizuar eksportet e tij mund të ketë pasoja edhe në tregjet globale.

Në fokus mund të jenë veçanërisht shtetet dhe kompanitë që vazhdojnë të blejnë naftë iraniane ose që ndihmojnë në transportimin, financimin dhe sigurimin e saj.

Kina është veçanërisht e rëndësishme në këtë aspekt, pasi ka qenë një nga blerësit kryesorë të naftës iraniane. Një zbatim agresiv i sanksioneve dytësore amerikane mund të krijojë tensione të reja mes Washingtonit dhe Pekinit.

Deklarata e Trump vjen gjithashtu në një periudhë kur tregjet globale të energjisë janë nën presion për shkak të pasigurisë në Lindjen e Mesme dhe situatës rreth Ngushticës së Hormuzit, një korridor strategjik për transportin ndërkombëtar të naftës.

Çmimet e naftës janë veçanërisht të ndjeshme ndaj çdo zhvillimi që mund të rrezikojë eksportet iraniane ose lëvizjen e tankerëve në rajon.

Në fund të deklaratës së tij, Trump përsëriti qëndrimin amerikan se Irani nuk do të lejohet të zotërojë armë bërthamore.

“IRANI NUK DO TË KETË KURRË NJË ARMË BËRTHAMORE”, deklaroi ai.

Trump u bëri thirrje aleatëve të Shteteve të Bashkuara që të bashkohen me Washingtonin për izolimin e Iranit dhe paralajmëroi se vendet që vazhdojnë t’i ofrojnë Teheranit mbështetje ekonomike mund të përballen me masa ndëshkuese amerikane.

Nëse administrata amerikane i zbaton këto kërcënime në shkallën e paralajmëruar, presioni ndaj Iranit mund të kalojë në një fazë të re, ku objektivi nuk do të jetë vetëm ekonomia iraniane, por edhe kompanitë, bankat, transportuesit dhe qeveritë që i ofrojnë Teheranit mundësi për të anashkaluar sanksionet.

Kjo mund të shkaktojë një përplasje të re ekonomike dhe diplomatike mes SHBA-së dhe partnerëve tregtarë të Iranit, ndërsa çdo ndërprerje e mëtejshme e eksporteve iraniane të naftës mund të ndikojë edhe në çmimet globale të energjisë.

Mesazhi i Trumpit është i qartë: Washingtoni po kalon drejt një strategjie izolimi maksimal të Iranit dhe po paralajmëron se këtë herë pasojat nuk do të kufizohen vetëm te Teherani, por mund të prekin edhe çdo shtet ose kompani që ndihmon Iranin të mbijetojë ekonomikisht.