Arritja më e madhe e Ramës: Të bindë Perëndimin se ai është Shqipëria

Nga Fron Nahzi, Euractiv*

Protestat në Shqipëri – të mbiquajtura “Revolucioni i Flamingos” – mund të kenë tërhequr vëmendjen ndërkombëtare, por nuk ka gjasa t’i japin fund kontrollit të pushtetit nga kryeministri Rama. Jo sepse shqiptarët janë të kënaqur. Jo sepse korrupsioni është zhdukur. Jo sepse institucionet e Shqipërisë janë më të forta se kurrë. Rama mbetet i sigurt sepse opozita zyrtare ka kaluar vite duke shkatërruar besueshmërinë e vet.

Për sa kohë Partia Demokratike mbetet e lidhur me Sali Berishën, Rama fle i qetë. Për shumë shqiptarë, zgjedhja nuk është midis një qeverie dhe një opozite. Është midis dy epokave politike nga të cilat ata janë lodhur. Berisha, i rënduar nga dekada polemikash, mbetet simbol i një klase politike që refuzon të largohet nga skena. Partia Demokratike gjithnjë e më shumë i ngjan një biznesi familjar që paraqitet si lëvizje politike, më e interesuar për të mbrojtur trashëgiminë e vet sesa për të ndërtuar të ardhmen e Shqipërisë.

Kjo është polica më e madhe e sigurimit politik për Ramën. Por sfida e tij më serioze po shfaqet jo nga Parlamenti, por nga shoqëria civile. Lëvizja Flamingo nuk është thjesht kundër Ramës – ajo është edhe kundër Berishës. Ajo refuzon zgjedhjen e rreme që ka dominuar politikën shqiptare për një brez të tërë dhe përfaqëson qytetarët e lodhur nga lufta e përhershme politike midis burrave që kanë sunduar Shqipërinë, drejtpërdrejt ose tërthorazi, për pjesën më të madhe të periudhës paskomuniste.

Ajo që e bën këtë lëvizje të rrezikshme nuk është madhësia e saj, por mesazhi i saj. Ajo kërcënon narrativën që Rama e ka ndërtuar me kujdes për dy dekada.

Asnjë politikan në Ballkan nuk e ka shitur veten më me sukses te elitat perëndimore. Rama nuk është thjesht kryeministri i Shqipërisë; ai është kthyer në një markë politike jetese. I rrjedhshëm në anglisht, frëngjisht dhe italisht, ai lëviz pa vështirësi në konferenca, galeri arti, institute mendimi, samite dhe rrethe elitare shoqërore. Ai adhurohet nga gazetarë, diplomatë, arkitektë, filantropë, konsulentë dhe formues shijesh kulturore, të cilët shohin tek ai imazhin e një reformatori modern evropian.

Shumë admirues perëndimorë flasin për Ramën sikur ai të mos ishte thjesht duke qeverisur Shqipërinë, por sikur po e tërhiqte personalisht vendin drejt shekullit XXI. Pikërisht ky është problemi.

Ndonjëherë, Rama duket më pak i interesuar të jetë kryeministër sesa të bëhet figurë historike. Ai është politikan, piktor, autor, mbështetës arkitektësh, dizenjues kravatash, intelektual publik dhe kurator kulturor – të gjitha të bashkuara në një personalitet të ndërtuar me kujdes. Ai nuk e qeveris thjesht Shqipërinë. Ai e interpreton Shqipërinë.

Gjithçka, në fund, sillet rreth tij. Projektet infrastrukturore bëhen projekte të Ramës. Nismat kulturore bëhen nisma të Ramës. Politika e jashtme bëhet diplomaci e Ramës. Zhvillimi urban bëhet vizion i Ramës. Qeveria gjithnjë e më shumë i ngjan një produksioni me një njeri të vetëm, ku ministrat janë aktorë dytësorë dhe institucionet ekzistojnë për të përforcuar personazhin kryesor.

Mbrojtësit e tij e quajnë këtë lidership. Kritikët e tij e quajnë narcisizëm të ngritur në filozofi qeverisëse.

Rrënjët e këtij stili politik shtrihen te vitet e tij si kryetar bashkie i Tiranës. Historia u bë e famshme: Rama pikturoi fasadat e ndërtesave të epokës komuniste me ngjyra të ndezura dhe fitoi vlerësim ndërkombëtar. Vizitorët e huaj panë krijimtari dhe transformim. Kritikët panë diçka tjetër: fasada shumëngjyrëshe që fshihnin realitete të lëna pas dore.

Vite më vonë, metafora duket e pashmangshme. Kulla moderne ngrihen, arkitektë ndërkombëtarë vijnë, zhvillime luksoze shumëfishohen, investitorët e huaj priten krahëhapur. Megjithatë, shumë shqiptarë po pyesin gjithnjë e më shumë nëse transformimi po ndodh për qytetarët e zakonshëm apo për një klasë globale investitorësh, zhvilluesish, konsulentësh dhe miqsh politikë.

Pavarësisht se drejton një Parti Socialiste, Rama shpesh qeveris më pak si socialist dhe më shumë si drejtori ekzekutiv i një shteti të vogël të disponueshëm për blerje. Qoftë nëse paratë vijnë nga Evropa, Gjiri, Emiratet e Bashkuara Arabe, apo nga projekte të lidhura me rrethin e Donald Trumpit dhe Jared Kushnerit, mesazhi është jashtëzakonisht i qëndrueshëm: Shqipëria është e hapur për biznes.

Shumica e shqiptarëve nuk janë kundër investimeve. Përkundrazi; ata e mirëpresin zhvillimin dhe rritjen ekonomike. Ajo që kundërshtojnë është mungesa e transparencës. Ata duan transparencë në vend të marrëveshjeve të fshehta. Duan llogaridhënie në vend të favorizimit politik. Duan institucione që të kenë më shumë rëndësi sesa personalitetet.

Këto kërkesa godasin drejtpërdrejt zemrën e projektit Rama. Mbështetësit ndërkombëtarë të kryeministrit shpesh e lavdërojnë vendosmërinë e tij. Ata kremtojnë aftësinë e tij për të kapërcyer burokracinë dhe për t’i bërë gjërat. Por demokracia me buldozer duket gjithmonë më tërheqëse nga jashtë sesa nga brenda. Elitat perëndimore i duan udhëheqësit e fortë kur ata miratojnë projekte arkitekturore, nënshkruajnë marrëveshje investimi dhe flasin gjuhën e modernizimit.

Qytetarët duhet të jetojnë me pasojat. Pikërisht këtu lëvizja Flamingo ka dhënë goditjen e saj më të fortë. Ajo ka nxjerrë në pah hendekun midis Shqipërisë që ekziston në revistat ndërkombëtare dhe Shqipërisë që përjetohet nga shumë prej qytetarëve të saj. Ajo u ka detyruar admiruesve perëndimorë pyetje të sikletshme, të cilët shpesh kanë qenë të gatshëm të anashkalojnë shqetësimet demokratike në këmbim të stabilitetit, mundësive për investime dhe një partneri karizmatik.

Simbolika nuk mund të ishte më e përkryer: një flamingo rozë që përballet me një kryeministër dy metra të gjatë, i cili prej vitesh qëndron mbi politikën shqiptare.

Për momentin, Rama mbetet plotësisht në kontroll. Ai nuk po jep dorëheqjen. Ai e kupton se protestat vijnë dhe ikin. Vapa e verës mbërrin, turmat zvogëlohen, ciklet e lajmeve kalojnë te tema të tjera. Qeveritë mbijetojnë dhe establishmenti ndërkombëtar mbetet kryesisht mbështetës.

Kjo është arsyeja pse lëvizja Flamingo nuk ka gjasa ta largojë atë nga pushteti. Rëndësia e saj qëndron diku tjetër. Për herë të parë pas shumë vitesh, ajo ka sfiduar mitin që rrethon Edi Ramën, duke zbuluar se pas imazhit të artistit-shtetar, të të preferuarit të konferencave perëndimore dhe hapjeve të galerive, qëndron një politikan që gjithnjë e më shumë akuzohet për përqendrim pushteti, ndërkohë që e paraqet atë si përparim.

Kërcënimi më i madh për Edi Ramën nuk është Sali Berisha, i cili mbetet i rënduar nga e shkuara. Nuk është as vetë lëvizja Flamingo. Kërcënimi i vërtetë është hendeku në rritje midis imazhit që ai ia ka shitur me sukses botës dhe realitetit që një numër gjithnjë e më i madh shqiptarësh besojnë se po përjetojnë në vendin e tyre.

*https://www.euractiv.com/opinion/edi-ramas-greatest-achievement-convincing-the-west-he-is-albania/