Pentagoni zbulon “armën më të vlefshme” në përballjen me Iranin

Droni luftarak MQ-9 Reaper, i përdorur prej vitesh në operacionet amerikane kundër terrorizmit, është cilësuar nga Forcat Ajrore të SHBA-ve si “arma më e vlefshme” gjatë përballjes ushtarake me Iranin, në një vlerësim që po rihap debatin mbi të ardhmen e luftës ajrore amerikane.

Gjatë një dëshmie në Kongres, drejtues të Forcave Ajrore amerikane deklaruan se dronët pa pilot luajtën rolin kyç në operacionin Epic Fury, fushata ushtarake e SHBA-ve kundër Iranit, edhe pse buxheti për vitin fiskal 2027 vijon të favorizojë kryesisht avionët luftarakë tradicionalë me pilot.

“Ndër platformat më të vlefshme, ndoshta më e vlefshmja ishte ajo pa pilot”, deklaroi shefi i Shtabit të Forcave Ajrore amerikane, gjenerali Kenneth Wilsbach.

“Asnjë platformë tjetër nuk i afrohet MQ-9”, shtoi ai, duke theksuar se droni uli ndjeshëm rrezikun për pilotët amerikanë gjatë sulmeve ndaj objektivave iraniane.

Dronët në qendër të luftës moderne

MQ-9 Reaper është një dron i armatosur i aftë të kryejë misione zbulimi dhe sulmi në distanca të gjata, i pajisur me raketa Hellfire dhe bomba të drejtuara me lazer.

Sipas drejtuesve ushtarakë amerikanë, përvoja në Iran ka konfirmuar se sistemet pa pilot do të luajnë një rol gjithnjë e më të rëndësishëm në doktrinën e ardhshme ushtarake të SHBA-ve.

Sekretari i Forcave Ajrore, Troy Meink, tha para Komitetit të Shërbimeve të Armatosura në Dhomën e Përfaqësuesve se kombinimi i sistemeve me pilot dhe pa pilot përfaqëson qartësisht të ardhmen e aviacionit ushtarak amerikan.

“Absolutisht”, u përgjigj Meink kur u pyet nëse modelet e përziera të luftës ajrore përbëjnë të ardhmen e Forcave Ajrore.

Megjithatë, lavdërimet për dronët kanë hapur një debat të fortë politik në Kongres mbi mënyrën si po shpërndahen miliardat e Pentagonit.

“Nëse besoni te dronët, investoni te dronët”

Deputeti demokrat John Garamendi kritikoi kontrastin mes entuziazmit të drejtuesve ushtarakë për sistemet pa pilot dhe buxhetit aktual të Forcave Ajrore.

Ai vuri në dukje se administrata kërkon miliarda dollarë për avionët luftarakë F-35 dhe projektin e avionit të gjeneratës së ardhshme F-47, ndërsa financimi për avionët luftarakë bashkëpunues pa pilot (Collaborative Combat Aircraft – CCA) mbetet dukshëm më i ulët.

“Po flisni me shumë pasion për të ardhmen e sistemeve pa pilot, por buxheti juaj nuk e ndjek atë pasion”, tha Garamendi, duke u kërkuar drejtuesve të Pentagonit të “vendosin paratë aty ku është fjala”.

Për vitin fiskal 2027, Forcat Ajrore kërkojnë rreth 996.5 milionë dollarë për blerjen e dronëve të rinj CCA dhe 1.37 miliardë dollarë për kërkim dhe zhvillim, ndërsa vetëm për avionët F-35A parashikohen 7.4 miliardë dollarë. Projekti i ri F-47 financohet me afro 5 miliardë dollarë të tjera.

Lufta me Iranin nxori në pah edhe dobësitë

Megjithëse u cilësua si platforma më efektive e operacionit, lufta me Iranin ekspozoi edhe cenueshmërinë e MQ-9.

Forcat Ajrore amerikane humbën 24 dronë Reaper gjatë operacionit Epic Fury, duke reduktuar flotën aktive në rreth 135 mjete – ndjeshëm nën pragun tradicional prej 189 njësish. Humbjet ekspozuan dobësinë e platformës ndaj sistemeve moderne të mbrojtjes ajrore.

Sipas vlerësimeve ushtarake amerikane, një MQ-9 i pajisur plotësisht mund të kushtojë deri në 50 milionë dollarë, çka do të thotë se humbjet në Iran mund t’i kenë kushtuar Pentagonit deri në 1.2 miliardë dollarë.

Megjithatë, Pentagoni këmbëngul se MQ-9 nuk do të tërhiqet nga përdorimi.

Sipas sekretarit Troy Meink, SHBA po punon paralelisht si për zëvendësimin e humbjeve, ashtu edhe për zhvillimin e një pasardhësi të ri të Reaper-it.

“Me shumë gjasa nuk do të jetë vetëm një platformë, por disa platforma”, tha ai, duke sugjeruar se e ardhmja e luftës ajrore amerikane do të mbështetet gjithnjë e më shumë te kombinimi i sistemeve autonome dhe avionëve tradicionalë.