Loja afatgjatë e Arabisë Saudite për menaxhimin e OPEC-ut

Heshtja nga Rijadi flet vetë. Disa ditë pasi Emiratet e Bashkuara Arabe tronditën fqinjët duke njoftuar largimin e menjëhershëm nga OPEC, as karteli i naftës dhe as udhëheqësi i tij de facto, Arabia Saudite, nuk kanë dhënë ndonjë reagim publik.

Ky vakum pasqyron si tronditjen nga vendimi, ashtu edhe pozicionin në të cilin është gjendur Arabia Saudite, eksportuesi më i madh i naftës në botë. Ndërsa përplasja e saj me Emiratet ka zier prej disa vitesh, koha e njoftimit – në mes të një lufte rajonale – i zuri shumëkënd në befasi.

Disa persona të njohur me situatën thanë se Rijadi mori pak paralajmërim dhe asnjë mundësi për negociim përpara se një letër zyrtare t’i dorëzohej princit Abdulaziz bin Salman, ministrit saudit të naftës.

“Ata e dinin që kjo po vinte, por disa janë të pakënaqur që nuk u njoftuan paraprakisht,” tha një burim pranë zyrtarëve të mbretërisë.

Helima Croft, analiste e naftës në RBC Capital, tha se ishte “një moment interesant për ta bërë këtë në mes të luftës”.

Ali Shihabi, komentator saudit pranë oborrit mbretëror, tha se lëvizja e Emirateve dukej “më shumë e motivuar politikisht sesa bindëse ekonomikisht”.

“Mund të synojë shmangien nga vendimmarrja e dominuar nga Arabia Saudite, por Emiratet përballen me të njëjtin dilemë bazë si Arabia Saudite: rritja e prodhimit mund të ulë çmimet,” tha ai. “Dhe duke u distancuar nga blloku natyror i prodhuesve të Gjirit, Emiratet rrezikojnë të fitojnë autonomi në kurriz të ndikimit.”

Për momentin, prioriteti i Arabisë Saudite është të përmbajë pasojat. Zyrtarët janë të vetëdijshëm se çdo shfaqje publike zemërimi mund të trazojë tregjet e naftës, tashmë të paqëndrueshme, ose të ndikojë te 21 anëtarët e tjerë të OPEC-ut dhe aleanca më e gjerë OPEC+, ndërsa ata shqyrtojnë pozicionet e tyre.

Në vend të kësaj, Rijadi po projekton qetësi dhe po siguron aleatët se aftësia e tij për të menaxhuar tregun nuk është dobësuar, në prag të një takimi të shtatë anëtarëve të OPEC-ut të dielën për të diskutuar rritjen e prodhimit. “Duhet të tregojnë stabilitet tani,” tha burimi pranë zyrtarëve sauditë. “Do të vëzhgojmë me kujdes sinjalet e kohezionit që dalin nga takimi i së dielës,” shtoi Croft.

Mohamed Ramady, autor i librit “OPEC në një botë të naftës shale: çfarë më pas?”, parashikoi se princi Abdulaziz do të shmangë prishjen e marrëdhënieve me Emiratet. “Përgjigjja e tij do të jetë që të gjitha dyert do të mbeten të hapura për Emiratet për një lidhje me OPEC-un,” tha ai. Ai shtoi se pret që Arabia Saudite të ulë pak kuotën e saj për ta afruar me atë të Rusia.

Në prapaskenë, sekretari i përgjithshëm i OPEC-ut, diplomati kuvajtian Haitham Al Ghais, ka tentuar të sigurojë tregjet se shtetet e tjera nuk po kërkojnë të largohen dhe se grupi mbetet i qëndrueshëm pavarësisht largimit të Emirateve.

Lëvizja e Emirateve mund të ketë qenë e papritur, por ishte edhe e mirëllogaritur. Prej vitesh, vendi ka bërë të qartë se dëshironte të prodhonte më shumë naftë sesa i lejonte kuota e OPEC-ut.

Por duke vepruar në një moment kur rrjedhat e naftës në Gjirin Persik janë të ndërprera nga lufta, Abu Dhabi ka minimizuar ndikimin e menjëhershëm në treg dhe ka ulur gjasat e kundërpërgjigjes.

“Ata kishin shumë frikë se sauditët do të rrisnin prodhimin për të rrëzuar çmimet dhe për t’i ndëshkuar,” tha burimi. “Duke e bërë tani, e eliminojnë këtë rrezik.”

Jim Krane, ekspert i energjisë për Lindjen e Mesme në Rice University Baker Institute, tha se Arabia Saudite ka pak opsione të mira për reagim ndërsa dërgesat e naftës përmes Ngushtica e Hormuzit mbeten të kufizuara.

Ai theksoi se mënyra tradicionale me të cilën Arabia Saudite ka imponuar disiplinë në OPEC ka qenë kërcënimi i një lufte çmimesh, pasi aftësia e saj për të rritur prodhimin tejkalon çdo anëtar tjetër. “Kjo nuk është aktualisht në tryezë,” tha ai.

Megjithatë, Krane dhe të tjerë presin pasoja me kalimin e kohës.

Një pikë e mundshme presioni është kufiri i gjerë tokësor mes dy vendeve, një arterie jetike për tregtinë. “Është një pikëkalim shumë i ngarkuar dhe Emiratet varen shumë nga Arabia Saudite për ushqime, veçanërisht produkte bulmeti, sidomos tani që ngushtica është e mbyllur,” tha ai, duke paralajmëruar se çdo ndërprerje do të ishte një “përshkallëzim serioz”.

Krane, i cili në vitin 2023 vlerësoi se Emiratet mund të fitonin edhe 50 miliardë dollarë shtesë në vit nga nafta jashtë OPEC-ut, tha se vendi nuk përbën një kërcënim të menjëhershëm për kartelin. Rritja e prodhimit kërkon kohë dhe Abu Dhabi mund të zgjedhë të ruajë kapacitete rezervë për arsye strategjike.

Në afat të shkurtër, Arabia Saudite mund të përballet me më shumë tension brenda vetë OPEC-ut. Largimi i Emirateve mund të inkurajojë anëtarët e tjerë të kërkojnë kufij më të lirshëm prodhimi, sidomos pas konfliktit me Irani, kur vendet e Gjirit do të duan të rimarrin pjesë tregu.

“Ata do ta përdorin këtë si levë presioni,” tha një vëzhgues afatgjatë i OPEC-ut. “Do të thonë: ju duam, por a mund të rishikojmë kuotën tonë? Arabia Saudite pret që për një kohë të gjithë të jenë më pak të disiplinuar.”

Frederic Lasserre, drejtues kërkimi në kompaninë tregtare të naftës Gunvor, tha se sfida reale do të jetë frenimi i vendeve si Iraku dhe Kazakistani, të cilat janë akuzuar se ndonjëherë prodhojnë mbi kuotën.

Një ish-zyrtar saudit tha se aktualisht është e pamundur të gjykohet ndikimi i vendimit të Emirateve. “Jemi në trazira për shkak të luftës. Ka shumë pasiguri. Në një situatë normale do ta dinim nëse kjo është negative, por derisa të rihapet Ngushtica e Hormuzit, po ecim në errësirë,” tha ai.

Megjithatë, ai theksoi se Rijadi është i bindur se OPEC-u do të mbijetojë. “Nuk do të ndryshojë tani sepse një vend u tërhoq. OPEC-u do të vazhdojë.” (Financial Times)