Ndërmjetësi i pazakontë: Gjenerali që po mban “gjallë” bisedimet SHBA-Iran
Në një moment kur marrëdhëniet mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit janë në një nga pikat më të tensionuara të viteve të fundit, një figurë e pazakontë ka dalë në skenë si ndërmjetës: kreu i ushtrisë së Pakistanit, Asim Munir. Roli i tij në përpjekjet për të rikthyer dialogun mes dy armiqve historikë është një zhvillim që pak kush do ta kishte parashikuar deri pak kohë më parë.
Ndryshe nga ndërmjetësimet tradicionale, të udhëhequra zakonisht nga diplomatë apo shtete evropiane, qasja e Munir është më direkte, më personale dhe e ndërtuar mbi lidhje të shumta në të dyja kampet, shkruan Financial Times.
Ai ka kaluar ditë të tëra në Teheran, duke u takuar jo vetëm me udhëheqësit politikë, por edhe me strukturat e sigurisë dhe Gardën Revolucionare, ndërkohë që ka mbajtur kontakte të vazhdueshme me Shtëpinë e Bardhë.
Ky stil ndërmjetësimi, që përfshin të gjithë spektrin e pushtetit në Iran, synon të shmangë një nga problemet kryesore të negociatave të mëparshme: mungesën e konsensusit të brendshëm.
Duke komunikuar njëkohësisht me diplomacinë dhe strukturat ushtarake, Munir po përpiqet të ndërtojë një qasje më gjithëpërfshirëse, ku asnjë qendër pushteti të mos ndihet e përjashtuar.
Megjithatë, pavarësisht këtij angazhimi intensiv, sfidat mbeten të mëdha. Përpjekjet për të rikthyer bisedimet pësuan një goditje kur Irani refuzoi të rikthehej në Islamabad për një raund të ri negociatash.
Një nga pengesat kryesore mbetet qëndrimi i presidentit të Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, i cili ka insistuar në vazhdimin e bllokadës detare ndaj Iranit deri në arritjen e një marrëveshjeje. Nga ana tjetër, Teherani e konsideron këtë një akt armiqësor dhe refuzon të negociojë nën presion.
Në këtë lojë të ndërlikuar, Pakistani përballet edhe me sfida të tjera. Ndërsa përpiqet të paraqitet si ndërmjetës neutral, ai mbetet i lidhur ngushtë me interesat e Shteteve të Bashkuara dhe vendeve të Gjirit, gjë që ngre dyshime në Teheran për rolin e tij real.
Për më tepër, dinamika e brendshme në Iran e bën procesin edhe më kompleks. Ekzistojnë ndarje mes udhëheqjes politike dhe strukturave ushtarake për mënyrën se si duhet menaxhuar konflikti dhe negociatat. Kjo e bën çdo përpjekje ndërmjetësimi një sfidë shumëdimensionale, ku nuk mjafton vetëm dakordësia mes dy vendeve, por edhe brenda vetë Iranit.
Ndërkohë, përvoja historike nuk është në favor të optimizmit. Përpjekjet e mëparshme për të ndërmjetësuar mes SHBA-ve dhe Iranit – nga vendet evropiane te aktorë si Katari dhe Omani – kanë prodhuar rezultate të kufizuara ose të përkohshme. Edhe marrëveshja bërthamore e vitit 2015, e arritur pas negociatash të gjata, u rrëzua më pas nga vetë administrata Trump.
Megjithatë, ajo që e bën rastin e Munir të veçantë është kombinimi i rrallë i aksesit dhe ndikimit. Ai ka lidhje të drejtpërdrejta me strukturat e sigurisë në Iran dhe një marrëdhënie funksionale me administratën amerikane, duke krijuar një urë komunikimi që pak aktorë të tjerë mund ta ofrojnë, sipas FT-së.
Por edhe ky avantazh ka kufijtë e tij. Siç theksojnë analistët për gazetën londineze, Pakistani mund të lehtësojë dialogun, por nuk mund të garantojë sjelljen e palëve, sidomos të një administrate amerikane të paparashikueshme.