Aspirina po shfaqet si një armë e re kundër kancerit

Një ilaç i përdorur prej mijëra vitesh, i njohur kryesisht për lehtësimin e dhimbjes dhe uljen e temperaturës, po fiton një rol të ri në mjekësinë moderne: parandalimin e disa formave të kancerit.

Studimet e fundit po forcojnë gjithnjë e më shumë idenë se aspirina mund të reduktojë rrezikun e zhvillimit dhe përhapjes së tumoreve – një zbulim që tashmë ka filluar të ndikojë edhe në politikat shëndetësore në disa vende.

Rasti i Nick James, një britanik në të 40-at, ilustron potencialin e këtij ilaçi të vjetër. Pas një historie familjare të rënduar me kancer, ai rezultoi mbartës i një mutacioni gjenetik që lidhet me një rrezik të lartë për kancer të zorrës së trashë.

Ai u bë pjesë e një studimi klinik që testonte efektin e aspirinës në parandalimin e sëmundjes. Pas më shumë se një dekade përdorimi, ai nuk ka zhvilluar kancer – një rezultat që përforcon të dhënat shkencore në rritje.

Prova që po shtohen

Studime të mëdha klinike kanë treguar se përdorimi i përditshëm i aspirinës mund të ulë ndjeshëm rrezikun e kancerit të zorrës së trashë, sidomos tek individët me rrezik të lartë gjenetik. Në disa raste, rreziku është përgjysmuar.

Po ashtu, kërkime të tjera sugjerojnë se aspirina mund të reduktojë rikthimin e kancerit tek pacientët që tashmë janë trajtuar.

Këto rezultate kanë çuar në ndryshime konkrete: në vende si Britania e Madhe dhe Suedia, udhëzimet mjekësore tashmë rekomandojnë përdorimin e dozave të ulëta të aspirinës për grupe të caktuara pacientësh, gjithmonë nën mbikëqyrje mjekësore.

Si funksionon?

Shkenca ende nuk ka një përgjigje të vetme, por disa mekanizma janë bërë më të qartë. Aspirina vepron duke bllokuar procese inflamatore në trup që lidhen me rritjen e pakontrolluar të qelizave.

Ajo gjithashtu ndikon në trombocitet e gjakut, duke reduktuar aftësinë e qelizave kancerogjene për t’u “fshehur” nga sistemi imunitar dhe për t’u përhapur në pjesë të tjera të trupit.

Kjo do të thotë se aspirina mund të veprojë në dy fronte: duke parandaluar formimin e tumorit dhe duke penguar metastazat.

Entuziasëm i kujdesshëm

Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se aspirina nuk është një “kurë universale”. Përdorimi i saj i rregullt nuk është pa rreziqe. Efektet anësore përfshijnë probleme me stomakun, gjakderdhje të brendshme dhe në raste të rralla komplikacione serioze si hemorragjia cerebrale.

Pikërisht për këtë arsye, shumica e specialistëve nuk rekomandojnë përdorimin e aspirinës nga popullata e gjerë pa arsye të qarta mjekësore. Përfitimet janë më të mëdha tek individët me rrezik të lartë, ndërsa për të tjerët balanca mes përfitimit dhe rrezikut mbetet e paqartë.

Historia e aspirinës, që nis nga përdorimet antike të lëvores së shelgut, po hyn në një kapitull të ri. Ajo po shihet gjithnjë e më shumë si pjesë e një qasjeje të personalizuar ndaj parandalimit të sëmundjeve, ku trajtimi nuk është i njëjtë për të gjithë, por përshtatet sipas profilit gjenetik dhe rrezikut individual.

Nëse kërkimet aktuale konfirmohen edhe më tej, aspirina mund të bëhet një nga mjetet më të thjeshta dhe më të lira për të luftuar një nga sëmundjet më të rënda të kohës sonë. Por deri atëherë, mesazhi mbetet i qartë: përdorimi i saj duhet të bëhet vetëm me këshillën e mjekut.