Spiunë, mafiozë dhe një plan vrasjeje: Rrjetet e errëta të Kremlinit në Evropë

Në një sallë të blinduar të Gjykatës në Frankfurt, një dëshmi e pazakontë ka hapur një dritare të rrallë mbi botën e fshehtë ku ndërthuren shërbimet sekrete, shteti dhe krimi i organizuar rus.

Përballë gjykatës, një hetues i Policisë, i specializuar në kriminalitetin ruso-euraziatik, përshkroi me detaje një realitet kompleks dhe të vështirë për t’u depërtuar: rrjete fleksibël, jo struktura të ngurta, që aktivizohen sipas nevojës dhe zhduken po aq shpejt.

Në qendër të çështjes janë tre burra, të lindur në Armeni, të akuzuar se kanë punuar për FSB-në ruse.

Sipas Prokurorisë Federale gjermane, ata kishin për detyrë të spiunonin një ish-oficer të inteligjencës ukrainase që jetonte në Gjermani – dhe dyshohet se planifikonin eliminimin e tij.

Procesi zhvillohet nën masa të rrepta sigurie, ndërsa dëshmia e hetuesit synon të shpjegojë jo vetëm rastin konkret, por edhe mënyrën se si funksionojnë këto rrjete hibride.

Rrjete që lindin sipas nevojës

Sipas ekspertit, ajo që autoritetet perëndimore e quajnë “krim i organizuar ruso-euraziatik” nuk është një organizatë e vetme me hierarki të qartë. Përkundrazi, bëhet fjalë për rrjete të lirshme, të përbëra nga individë dhe grupe që lidhen përmes marrëdhënieve personale.

“Nuk kemi të bëjmë me struktura fikse”, shpjegon ai. “Janë rrjete që krijohen sipas nevojës, bashkëpunojnë për një operacion dhe më pas shpërbëhen”.

Në këtë sistem, vendimmarrja nuk kalon përmes zinxhirëve klasikë komandues, por përmes ndikimit, lidhjeve dhe besnikërisë personale.

Agjentë të padukshëm në një zonë gri

Hetuesi përshkruan një mekanizëm ku individë të zakonshëm – shpesh me precedentë penalë – mund të përdoren si “agjentë të nivelit të ulët”. Ata kryejnë detyra konkrete: vëzhgim, transport, komunikim.

Këta persona nuk janë pjesë e një strukture të përhershme, por aktivizohen për misione specifike përmes ndërmjetësve të lidhur me shërbimet si FSB.

Kjo krijon një “zonë gri”, ku kufiri mes shtetit dhe krimit bëhet i paqartë – një model që, sipas hetuesit, përdoret sidomos kur operacionet duhet të mbeten jashtë kanaleve zyrtare.

“Hajdutët në ligj” dhe ndryshimi i kodit

Në sallën e gjyqit përmendet edhe emri i Zakhary Kalashov, një nga figurat më të fuqishme të të ashtuquajturve “vory v zakone” – “hajdutët në ligj”.

Ky grup, me rrënjë në kampet sovjetike të punës, funksionon sipas një kodi të rreptë që historikisht ndalon çdo bashkëpunim me shtetin. Por sipas dëshmisë, ky kod ka filluar të zbehet.

Rasti i Kalashov ilustron këtë transformim. I dënuar në vitin 2018 për një konflikt të dhunshëm në Moskë, ai u lirua në vitin 2024 pas vetëm gjashtë vitesh burg, zyrtarisht për arsye shëndetësore – një shpjegim që hetuesi e vë në dyshim.

Sipas tij, burime të ndryshme sugjerojnë se lirimi i parakohshëm mund të ketë qenë një shpërblim për bashkëpunim me shtetin.

Nga burgjet në frontin e luftës

Një tjetër element kyç i dëshmisë është rekrutimi i të burgosurve për luftën në Ukrainë, veçanërisht nga Grupi Wagner.

Nga fundi i vitit 2022 deri në vitin 2023, të burgosurve u ofrohej lirimi në këmbim të një shërbimi gjashtëmujor në front. Kjo krijoi një përplasje të drejtpërdrejtë me kodin e “hajdutëve në ligj”, që ndalon shërbimin ushtarak.

Por, sipas hetuesit, një marrëveshje informale u arrit. Një burim nga Moska raportoi për një takim në burg mes përfaqësuesve të FSB, Ministrisë së Brendshme dhe Wagner-it, ku u vendos që kriminelëve t’u lihej në dorë vendimi për t’u bashkuar ose jo.

Nëse këto dëshmi konfirmohen, ato sugjerojnë një realitet të ri: një bashkëpunim pragmatik mes shtetit dhe nëntokës kriminale, i diktuar nga nevoja strategjike.

Në këtë model, shteti fiton akses në rrjete dhe individë që nuk mund t’i arrijë përmes kanaleve zyrtare, ndërsa krimi i organizuar përfiton ndikim, mbrojtje ose lehtësime ligjore.

Një rast që shkon përtej tre të akuzuarve

Ndërsa tre të pandehurit në Frankfurt qëndrojnë pothuajse të palëvizshëm në bankën e të akuzuarve, rasti i tyre duket se është vetëm maja e ajsbergut.

Për autoritetet gjermane, çështja nuk është vetëm nëse ata kanë spiunuar apo planifikuar një vrasje, por nëse përfaqësojnë një model më të gjerë operimi – një sistem ku Inteligjenca, shteti dhe krimi ndërthuren në mënyrë të padukshme, por efektive.

Një model që, sipas ekspertëve, po bëhet gjithnjë e më i rëndësishëm për të kuptuar sigurinë në Evropë sot.