Iluzioni i “fitores nga ajri”: A po përsërit SHBA gabimet e së kaluarës në Vietnam dhe Iran?

Strategjia ajrore e SHBA-ve në luftën kundër Iranit po rikthen një debat të vjetër në historinë ushtarake: a mund të fitohet një luftë vetëm nga ajri?

Një analizë e fundit argumenton se besimi në një “fitore të shpejtë” përmes bombardimeve ajrore është më shumë iluzion se sa realitet – një ide që daton mbi një shekull më parë.

Një teori 100-vjeçare që vazhdon të ndikojë

Në vitin 1921, gjenerali italian Giulio Douhet hodhi bazat e doktrinës moderne të fuqisë ajrore. Ai besonte se bombardimet masive ndaj infrastrukturës dhe popullsisë civile do të thyenin moralin e armikut dhe do të sillnin kapitullim të shpejtë.

Kjo teori ndikoi strategjitë gjatë Luftës së Dytë Botërore, përfshirë bombardimet në qytete si Guernica dhe Londra, por edhe më vonë në doktrinën ushtarake amerikane.

Nga Vietnami në Irak: një model që përsëritet

Sipas kritikëve, SHBA-të kanë rënë vazhdimisht në të njëjtin kurth: besimi se teknologjia e avancuar dhe epërsia ajrore mund të zëvendësojnë luftën në terren.

Në luftën e Vietnamit, përpjekjet për të ndërprerë linjat e furnizimit dështuan, pavarësisht përdorimit të sensorëve dhe bombardimeve intensive.

Në atë të Gjirit Persik, pavarësisht suksesit fillestar ajror, regjimi i Saddam Hussein mbeti në pushtet.

Në luftën e Irakut, strategjia “shock and awe” nuk arriti të rrëzonte menjëherë regjimin pa ndërhyrje tokësore.

Edhe në Kosovë, gjatë fushatës së NATO-s në vitin 1999, efektiviteti i bombardimeve rezultoi më i kufizuar se sa pretendohej fillimisht.

Lufta në Iran dhe retorika e re

Sot, në konfliktin aktual, zyrtarë amerikanë si sekretari i Mbrojtjes, Pete Hegseth, po promovojnë një fushatë ajrore që e cilësojnë si “më e sakta dhe më vdekjeprurësja në histori”.

Retorika përfshin elementë të njohur:

volum të lartë bombardimesh;

përdorim të teknologjisë së avancuar;

integrim të Inteligjencës Artificiale.

Por kritikët argumentojnë se kjo nuk përbën një revolucion, por një version modern të një strategjie të vjetër.

Realiteti në terren: rezistencë, jo dorëzim

Ekspertët theksojnë se një nga gabimet kryesore të kësaj doktrine është keqkuptimi i reagimit njerëzor. Bombardimet nuk çojnë domosdoshmërisht në dorëzim – shpesh prodhojnë efektin e kundërt:

rritje të rezistencës;

solidaritet kombëtar;

forcim të regjimit.

Historia e bombardimeve gjermane mbi Britani gjatë Luftës së Dytë Botërore është një shembull klasik: në vend që të thyhej morali, popullsia u bashkua më fort.

Teknologjia nuk ndryshon natyrën e luftës

Edhe pse teknologjia ka avancuar – nga avionët stealth, te sistemet me Inteligjencë Artificiale – analistët argumentojnë se thelbi i luftës mbetet i pandryshuar.

Saktësia më e madhe nuk garanton sukses strategjik dhe superioriteti ajror nuk mjafton për të kontrolluar zhvillimet në terren.

Lufta aktuale në Iran mund të jetë një tjetër shembull i asaj që ekspertët e quajnë “iluzioni i kontrollit nga ajri”.

Pavarësisht premtimeve për fitore të shpejtë dhe teknologji revolucionare, historia sugjeron se luftërat rrallë vendosen vetëm nga qielli-dhe shpesh përfundojnë më të gjata dhe më komplekse sesa parashikohet.