Netanjahu shpreson për kryengritje në Iran. A po sheh ëndrra me sy hapur?

Sulmet izraelite ndaj Iranit kanë vënë në shënjestër shërbimet e sigurisë së brendshme të vendit, si pjesë e strategjisë së kryeministrit Benjamin Netanjahu për të destabilizuar qeverinë autoritare dhe për të krijuar kushtet për një kryengritje popullore.

Izraeli ka vrarë tashmë liderin suprem të Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, dhe njoftoi të martën se ka vrarë edhe zyrtarin më të lartë të sigurisë në vend, Ali Larijani. Përtej kësaj, ushtria izraelite ka bombarduar rëndë forcat e sigurisë që kanë shtypur valë pas vale protestash kundër qeverisë në Iran.

Disa ish-zyrtarë të ushtrisë izraelite e kanë cilësuar strategjinë e Netanjahut si jorealiste, duke argumentuar se shërbimet e sigurisë së Iranit janë shumë të rrënjosura dhe të fuqishme. Të tjerë ekspertë, megjithatë, thonë se Izraeli duhet të përpiqet të sjellë një ndryshim në udhëheqje, duke pranuar se vetëm sulmet ajrore nuk mjaftojnë pa një kryengritje popullore.

Netanjahu ka deklaruar se fushata ajrore e Izraelit ka dhënë “goditje shkatërruese” ndaj aparatit të sigurisë së Iranit dhe do të krijojë kushte “optimale” që iranianët të rrëzojnë qeverinë e tyre.

“Po i them popullit iranian,” tha Netanjahu në një konferencë për shtyp javën e kaluar. “Momenti kur mund të dilni për liri po afrohet. Ne jemi në krahun tuaj dhe po ju ndihmojmë. Por në fund të ditës, gjithçka varet nga ju.” 

Edhe nëse Izraeli arrin të dobësojë ndjeshëm forcat e brendshme të Iranit, nuk ka asnjë garanci që kundërshtarët e qeverisë do të ngrihen sërish, pas një goditjeje të ashpër nga autoritetet që vrau mijëra njerëz në dhjetor dhe janar.

Në fillim të luftës, si Izraeli ashtu edhe SHBA deklaruan se synonin të krijonin kushtet për ndryshim regjimi. Por javën e kaluar, presidenti Donald Trump pranoi se një kryengritje popullore nuk dukej e afërt.

“Ata thonë se nëse dikush proteston, do ta vrasim në rrugë,” tha ai për Fox News. “Kjo është një pengesë e madhe për njerëzit që nuk kanë armë.” 

Dhe Trump është ai që ka më shumë gjasa të përcaktojë sa gjatë do të zgjasë lufta.

Gjatë dy dekadave të fundit, iranianët kanë rrezikuar jetën për të protestuar kundër qeverisë dhe për të kërkuar liri. Në ditët e para të luftës, shumë prej tyre festuan vdekjen e Ajatollah Khameneit, i cili kishte sunduar për 36 vite dhe kishte shtypur çdo kundërshtim me forcë dhe arrestime masive.

Së fundmi, shefi i policisë iraniane, Ahmadreza Radan, ka kërcënuar me ndëshkime të ashpra këdo që guxon të protestojë kundër qeverisë.

“Që tani e tutje, kushdo që vepron sipas urdhrave të armikut nuk do të konsiderohet më protestues,” tha ai në një intervistë për televizionin iranian. “Do t’i konsiderojmë si armiq dhe do t’i trajtojmë si të tillë.” 

Të premten, mijëra iranianë morën pjesë në një tubim të organizuar nga qeveria kundër SHBA-së dhe Izraelit, duke treguar se regjimi vazhdon të ketë ndikim mbi një pjesë të popullsisë.

Në më shumë se dy javët që nga nisja e luftës, Izraeli ka kryer dhjetëra sulme ndaj strukturave kryesore të sigurisë që më parë kanë shtypur protestat, veçanërisht ndaj Basij-it, një milici vullnetare e lidhur me Gardën Revolucionare.

Sulmet kanë goditur qendra komanduese dhe pika kontrolli të Basij-it, si dhe agjenci të tjera represive si Ministria e Inteligjencës.

Të martën, sulmet izraelite vranë edhe komandantin e Basij-it, Gholamreza Soleimani.

Ndërkohë, sulmet amerikane kanë goditur rëndë strukturat komanduese dhe të inteligjencës së Gardës Revolucionare, një forcë kyçe që mbron regjimin.

Gjenerali në pension Eran Ortal, ish-zyrtar i lartë ushtarak izraelit, tha se strategjia e Netanjahut ka dobësi, por nuk duhet hedhur poshtë plotësisht.

“Logjika është që kolapsi i brendshëm i regjimit, që tashmë ka nisur, do të përshpejtohet nëse dobësohen forcat shtypëse,” tha ai.

Ai shtoi se anëtarët e Basij-it varen nga urdhrat e komandantëve dhe nëse zinxhiri i komandës prishet, funksionimi i tyre bëhet i vështirë.

Raz Zimmt, ekspert për Iranin në Tel Aviv, tha se nëse forcat e sigurisë dështojnë të shtypin protestat, kjo mund të inkurajojë më shumë njerëz të bashkohen dhe madje të shkaktojë dezertime brenda sistemit.

Megjithatë, disa analistë mbeten skeptikë për një kryengritje të re, duke theksuar kontrollin e fortë të qeverisë dhe ndjenjat e përziera në publik.

“Ka urrejtje të madhe ndaj regjimit islamik,” tha Vali Nasr, profesor në Universitetin Johns Hopkins. “Por ka gjithashtu urrejtje ndaj SHBA-së dhe Izraelit, si dhe shqetësim për të ardhmen e vendit.” 

Sipas tij, iranianët janë të kapur mes qeverisë së tyre dhe presionit të jashtëm.

Edhe ish-zyrtari i inteligjencës izraelite, Shahar Koifman, shprehu dyshime për një revoltë të afërt.

“Basij është një grup shumë i madh dhe i armatosur mirë. Ata nuk do të dorëzohen,” tha ai. “Fatkeqësisht, janë shumë efektivë në shtypjen e protestave.” 

Ai shtoi se Izraeli duhet të fokusohet te objektiva më realiste, si dobësimi i kapaciteteve raketore dhe programit bërthamor të Iranit.

Gjatë kohës që ishte në detyrë, ai tha se ndryshimi i regjimit nuk është konsideruar kurrë një objektiv realist.

“Regjimi do të dalë nga kjo i dëmtuar, por ende në këmbë,” përfundoi ai.

The New York Times