Pse qendra jetike e naftës në ishullin Kharg të Iranit është ende e paprekur nga bombarduesit SHBA-Izrael

Ishulli Kharg – përmes të cilit rrjedhin 90% e eksporteve të naftës së Iranit – është padyshim objektivi më i ndjeshëm ekonomik i vendit, por terminali i eksportit deri më tani ka mbetur i paprekur gjatë gjithë fushatës së bombardimeve SHBA-Izrael.

Ekspertët thonë se bombardimi ose kapja e vendit me forcat amerikane ka të ngjarë të shkaktojë një rritje të qëndrueshme të çmimeve të naftës që janë tashmë në rritje, pasi kjo do të përbënte heqjen dorë nga të gjitha eksportet ditore të naftës bruto të Iranit.

“Mund të shohim çmimin prej 120 dollarësh për fuçi që pamë të hënën të shkojë në 150 dollarë nëse Kharg do të sulmohej”, tha Neil Quilliam, nga grupi i mendimit Chatham House.

“Është shumë jetik për tregjet globale të energjisë”.

Edhe pse SHBA-të kanë goditur 5 mijë objektiva në Iran dhe përreth, deri më tani janë përmbajtur nga bombardimi i infrastrukturës së naftës së vendit – megjithëse çmimet e naftës mbeten gati 20 dollarë për fuçi më të larta sepse frika e hakmarrjes iraniane në fakt e ka mbyllur ngushticën e Hormuzit për trafikun e tankerëve.

Forcat ajrore të Izraelit goditën dy rafineri nafte dhe dy depo të shtunën, duke e zhytur Teheranin në atë që disa banorë e përshkruan si një errësirë ​​”apokaliptike”, ndërsa tymi i zi i dendur zbriti mbi kryeqytet. Por që atëherë nuk ka pasur sulme.

Kharg, një ishull korali pesë milje i gjatë në Gjirin Persik, 27 milje nga kontinenti, është vendi ku përfundojnë tubacionet nga fushat e naftës së Iranit në qendër dhe në perëndim të vendit. I themeluar nga një konglomerat amerikan i naftës, Amoco, ai u pushtua nga Irani gjatë revolucionit të vitit 1979.

Ndërsa pjesa më e madhe e vijës bregdetare të Iranit është me baltë dhe shumë e cekët për tankerë shumë të mëdhenj të naftës bruto të përdorur nga industria e naftës, Kharg është mjaftueshëm afër ujërave të thella. Imazhet satelitore zbulojnë skela të mëdha ngarkimi që dalin nga bregu i saj lindor.

Zakonisht, midis 1.3 milion dhe 1.6 milion fuçi naftë në ditë kalojnë nëpër Kharg, megjithëse Irani rriti vëllimet në 3 milion në ditë në mesin e shkurtit, sipas bankës së investimeve JP Morgan, në pritje të një sulmi të udhëhequr nga SHBA-të. 18 milion fuçi të tjera janë ruajtur në Kharg si rezervë, shtoi banka.

Raportet e medias kanë lënë të kuptohet interesi i Shtëpisë së Bardhë, duke përfshirë një referencë të shkurtër në një raport të Axios të shtunën se zyrtarët kishin konsideruar “kapjen e Kharg”.

Sekretari i Mbrojtjes i SHBA-ve, Pete Hegseth, nuk e ka përjashtuar sulmin ndaj Iranit me forca tokësore, megjithëse nuk ka numër të madh trupash amerikane në rajon.

Michael Rubin, një këshilltar i lartë i Pentagonit për Iranin dhe Irakun në administratën e George W. Bush, tha javën e kaluar se e kishte diskutuar idenë me zyrtarët e Shtëpisë së Bardhë, duke argumentuar se kjo mund të jetë një mënyrë për të dëmtuar ekonomikisht regjimin iranian.

“Nëse ata nuk mund ta shesin naftën e tyre, nuk mund të sigurojnë paga”, tha ai.

Para ofensivës së fundit SHBA-Izrael, pjesa më e madhe e naftës bruto të Iranit nga Kharg eksportohej në Kinë.

Por natyra e ndërlidhur e tregut do të thotë se një humbje e përhershme e furnizimit me eksport do të ndikonte në çmimet globalisht, në një kohë kur edhe 3.5 milionë fuçi të tjera në ditë, kryesisht nga Iraku, janë gjithashtu jashtë funksionit për shkak të mbylljes së Hormuzit.

Shkatërrimi i Kharg ose dëmtimi i vendit të eksportit “rrezikon të shkaktojë një rritje të çmimit të naftës që do të ndikonte në ekonomi dhe që nuk do të binte me shpejtësi”, argumenton Lynette Nusbacher, një ish-oficere e inteligjencës së ushtrisë britanike.

Izraeli nuk e sulmoi atë në luftën 12-ditore të verës së kaluar dhe infrastruktura e tij komplekse mund të zgjasë me vite për t’u riparuar.

Ekziston edhe një argument politik afatgjatë.

“Ishulli Kharg është mjaftueshëm i rëndësishëm për ekonominë iraniane saqë shkatërrimi i objekteve të tij do të hiqte dorë nga çdo pretendim për të luftuar një luftë për të krijuar një të ardhme më të ndritur për Iranin”, argumenton Nusbacher, sepse do t’i mohonte një regjimi pasardhës të ardhura jetësore nga nafta.

Një përpjekje për të pushtuar ishullin, duke pasur parasysh madhësinë e tij, ka të ngjarë të kërkojë një operacion të konsiderueshëm dhe të qëndrueshëm, më të madh se një ndërhyrje tipike e forcave speciale.

Megjithëse një pushtim i SHBA-ve në teori do t’i jepte Shtëpisë së Bardhë ndikim mbi Teheranin, Quilliam argumentoi se ishte shumë e mundshme që një përpjekje e tillë të ishte vetë-shkatërruese.

“Nëse SHBA-të do ta pushtonin atë, atëherë po e ndani industrinë iraniane të naftës. Irani do të kishte prodhim, por nuk do të mund të eksportonte, ndërsa SHBA-të nuk do të ishin në gjendje të prodhonin. Kjo do t’i vendoste tregjet në një kthesë të plotë; ky është një bllokim i vërtetë”, tha analisti.