Personi që kontrollon realisht pushtetin në Iran

Pas vrasjes së liderit suprem të Republikës Islamike, Ali Larijani është shfaqur si një nga figurat më të fuqishme në strukturën e pushtetit në Iran, duke marrë një rol qendror në menaxhimin e tranzicionit politik dhe të luftës.

Sipas analizave të fundit, Larijani – një figurë e vjetër e establishmentit iranian – ka marrë një rol kyç që duket se ishte parashikuar më herët nga lideri i ndjerë suprem, Ali Khamenei, për të garantuar stabilitetin e regjimit në kohë krize.

Sot, si sekretar i Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare (SNSC), ai cilësohet ura kryesore mes elitës politike dhe forcave ushtarake, përfshirë Gardën Revolucionare Islamike të Iranit (IRGC).

Arkitekti i tranzicionit të pushtetit

Larijani, i cili ka shërbyer më parë si kryetar i Parlamentit dhe drejtues i transmetuesit shtetëror IRIB, është një nga “insider”-ët më të fuqishëm të sistemit.

Ai vjen nga familja e njohur politike Larijani, anëtarë të së cilës kanë drejtuar për vite me radhë gjyqësorin dhe Parlamentin iranian.

Pas krijimit të vakumit të pushtetit nga vrasja e Khameneit, Larijani përdori dispozitat kushtetuese për të menaxhuar tranzicionin dhe për të konsoliduar një strukturë vendimmarrjeje që në praktikë funksionon si një “kabinet lufte”.

Analistët e krahasojnë rolin e tij me atë të një “kingmaker” – personi që përcakton se kush do të mbajë pushtetin formal.

Ai luajti rol vendimtar në procesin që çoi në emërimin e Mojtaba Khamenei, djalit të liderit të vrarë, në krye të Republikës Islamike.

Në një dalje televizive pas vendimit, Larijani e përshkroi emërimin si një “manifestim të konsensusit” brenda establishmentit.

Nga negociator me Perëndimin, në retorikë lufte

Larijani ka qenë më parë një figurë relativisht pragmatike në politikën iraniane. Ai shërbeu si negociatori kryesor bërthamor i Iranit në mesin e viteve 2000 dhe mbështeti marrëveshjen bërthamore Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) gjatë mandatit të tij si kryetar i Parlamentit.

Megjithatë, pas konfliktit të fundit rajonal dhe vrasjes së Khameneit, retorika e tij është ashpërsuar ndjeshëm.

Ai ka deklaruar publikisht se Irani nuk do të negociojë me SHBA-të dhe ka kërkuar hakmarrje për vrasjen e liderit suprem.

Në muajt e fundit ai ka intensifikuar gjithashtu aktivitetin diplomatik, me vizita në Moscow për takime me Vladimir Putin dhe kontakte me grupet aleate të Iranit në Lindjen e Mesme.

Figurë kyçe, por shumë e debatueshme

Pavarësisht ndikimit të tij të madh, Larijani mbetet një figurë shumë e kontestuar. Emri i tij është lidhur me shtypjen e protestave në Iran, përfshirë demonstratat e vitit 2009 dhe përplasjet e dhunshme të vitit 2026.

Organizatat dhe aktivistët opozitarë e akuzojnë se ka koordinuar masat e ashpra të sigurisë, përfshirë urdhra për përdorim force vdekjeprurëse dhe bllokimin e internetit gjatë protestave.

Në rrjetet sociale iraniane, opinioni publik është i ndarë: disa mbështetës të regjimit e shohin atë si zërin më të fortë të sistemit në kohë krize, ndërsa kritikët e konsiderojnë simbol të represionit dhe të krizës politike në vend.

Megjithatë, në këtë moment kritik për Republikën Islamike, shumë analistë pajtohen se Ali Larijani është një nga njerëzit më të fuqishëm në Iran, me ndikim të drejtpërdrejtë në drejtimin strategjik të vendit dhe në të ardhmen e lidershipit iranian.