Dita kur Rusia nuk doli në ndihmë të Iranit

Imazhi i Rusisë si një aleat i besueshëm ka marrë një tjetër goditje pas vrasjes së udhëheqësit suprem iranian, Ajatollahut Ali Khamenei, gjatë sulmeve të përbashkëta të SHBA-ve dhe Izraelit më 28 shkurt.

Derisa SHBA-të dhe Izraeli bombarduan qindra objektiva në Iran, përgjigja e Moskës ka qenë kryesisht diplomatike, pa asnjë angazhim të drejtpërdrejtë ushtarak.

Presidenti amerikan Donald Trump ka bërë thirrje të hapura për ndryshim regjimi, duke nxjerrë në pah rolin “junior” të Iranit në partneritetin me Rusinë.

Ekspertët e rajonit përshkruajnë marrëdhënien Iran-Rusi si larg nga aleanca mbrojtëse, kryesisht “transaksionale”, për shkak të përfshirjes së Rusisë në luftën në Ukrainë dhe mungesës së kapaciteteve për të operuar në shumë fronte njëkohësisht.

Kufijtë e mbështetjes ushtarake

Që nga shpërthimi i luftës në Ukrainë, Irani ka ofruar dronë, raketa dhe armë për Rusinë, ndërsa ka porositur helikopterë Mi-28 dhe avionë luftarakë Su-35.

Megjithatë, mbështetja ushtarake e Moskës ka kufijtë e saj: gjatë luftës 12-ditore të Iranit me Izraelin në qershor 2025, dhe gjatë sulmeve ndaj objekteve bërthamore iraniane, Rusia qëndroi e heshtur.

Ekspertët theksojnë se Rusia nuk do të ndërhynte për të shpëtuar Iranin në një situatë ekzistenciale, edhe pse përfitimet ekonomike dhe strategjike e lidhin Moskën me Teheranin.

Ndihmë në shtypjen e protestave

Roli më i dukshëm i Rusisë ka qenë në sigurinë e brendshme të regjimit.

Teknologjitë ruse për monitorim, ndërprerjen e internetit dhe ndërhyrjet elektronike janë përdorur për të shtypur protestat anti-regjimore, duke lënë të vdekur mbi 7 mijë vetë dhe duke plagosur dhjetëra mijëra.

Megjithëse Rusia ka ndihmuar Iranin në çështjet e brendshme, ajo ka mbetur e rezervuar në konfliktet e jashtme rajonale.

Partneritet ekonomik dhe energjetik

Irani dhe Rusia kanë bashkëpunuar për të shpëtuar nga sanksionet perëndimore, duke përdorur flotën e errët për të ruajtur të ardhurat nga nafta. Marrëveshja strategjike e vitit 2025 midis Vladimir Putin dhe Masoud Pezeshkian shtrihet në energji, financa, transport, bujqësi, shkencë dhe antiterrorizëm.

Megjithatë, eksperti Arash Beidollahkhani paralajmëron se ky partneritet është asymetrik, duke lënë Iranin të varej më shumë nga Rusia, ndërsa popullsia e kundërshtarëve e sheh Moskën si bashkëpunëtore të regjimit të pakënaqshëm.

Ekspertët nënvizojnë se një përmirësim i marrëdhënieve të Iranit me Perëndimin mund të jetë një goditje e madhe për ndikimin rus në Evropë.