A ofrojnë pijet energjike përfitime përtej kafeinës?

Gjithnjë e më shumë amerikanë, sidomos të rinjtë, po i drejtohen pijeve energjike për të qëndruar zgjuar deri vonë ose për të rritur performancën në palestër. Rreth dy të tretat e adoleshentëve raportojnë se i konsumojnë të paktën herë pas here, ndërsa shumica e atyre që pinë nga një në ditë janë nën moshën 35 vjeç.

Këto pije mund të përmbajnë nga 100 deri në 300 miligramë kafeinë për racion, shpesh më shumë se një filxhan kafe e zezë. Nuk ka dyshim që dozat e larta të kafeinës rrisin energjinë. Por pijet energjike zakonisht përmbajnë edhe përbërës të tjerë që duken “të shëndetshëm”, si vitaminat B dhe ekstrakte bimore, për të cilët prodhuesit pretendojnë se rrisin përqendrimin, qëndrueshmërinë ose ulin lodhjen, shkruan New York Times.

“Unë i shoh këto pretendime me një dozë të shëndetshme skepticizmi”, thotë Joe Zagorski, toksikolog dhe profesor asistent në Universitetin Shtetëror të Michiganit.

Sipas tij, ka shumë pak prova shkencore që tregojnë ndonjë përfitim real shëndetësor nga shtesat dhe vitaminat në pijet energjike. Me shumë gjasë, “pjesa dërrmuese e efektit që merrni nga një pije energjike vjen nga kafeina”.

Nuk është gjithmonë e lehtë ta dish saktësisht, sepse disa produkte shiten si pije, ndërsa të tjera si suplemente, që rregullohen ndryshe. Pijet zakonisht janë të detyruara të listojnë përbërësit, edhe pse jo sasinë e saktë të secilit. Ndërsa produktet e tregtuara si suplemente mund të mos jenë të detyruara t’i listojnë përbërësit individualë fare, duke përdorur terma të paqartë si “përzierje fokusi” apo “përzierje energjie”.

Megjithatë, ka disa përbërës që shfaqen shpesh.

Pijet energjike zakonisht përmbajnë ekstrakte bimore si guarana, yerba mate dhe çaj jeshil. Disa prej tyre veprojnë si stimulues, ndërsa të tjerat thjesht përmbajnë kafeinë shtesë, e cila nuk përfshihet gjithmonë në sasinë e shënuar në etiketë. Kjo do të thotë se konsumatorët e rregullt mund të kalojnë lehtësisht mbi 400 miligramë kafeinë në ditë, që konsiderohet kufiri i sipërm i sigurt për shumicën e njerëzve.

Vitaminat B janë thelbësore për ta ndihmuar trupin të shndërrojë ushqimin në energji dhe gjenden shpesh në pijet energjike. Por disa prej tyre përmbajnë sasi të vitaminave B2, B3, B6 dhe B12 që tejkalojnë vlerën e rekomanduar ditore. Në afat të gjatë, dozat e larta të vitaminave B mund të çojnë në presion të ulët të gjakut, dëmtime të mëlçisë ose probleme nervore në disa raste.

Shumica e njerëzve i marrin të gjitha vitaminat B që u nevojiten nga një dietë e balancuar dhe tepricat i nxjerrin përmes urinës. Nuk ka prova klinike të forta që tregojnë se konsumimi i më shumë vitaminave se sa i nevojiten trupit rrit energjinë ose përqendrimin. Mungesa e vitaminave B është më e shpeshtë te të moshuarit, te personat me probleme gastrointestinale ose te veganët, por në këto raste është më mirë të merret një suplement i dedikuar sesa një pije energjike.

Shumë pije energjike përmbajnë sasi të vogla aminoacidesh si taurina, e cila gjendet natyrshëm në ushqime të pasura me proteina dhe prodhohet edhe nga vetë trupi. Ka disa prova të kufizuara se taurina, kur kombinohet me kafeinë, mund të përmirësojë performancën fizike. Megjithatë, ajo mund të ketë edhe efekte anësore dhe të ndërveprojë me disa ilaçe, si antidepresantët. Studimet te kafshët kanë treguar një lidhje mes kafeinës, taurinës dhe çrregullimeve të ritmit të zemrës.

Disa pije përmbajnë edhe L-teaninë, një aminoacid që gjendet në gjethet e çajit. Studime të vogla dhe më të vjetra kanë sugjeruar se, e kombinuar me kafeinën, ajo mund të përmirësojë humorin, përqendrimin dhe vigjilencën, por nevojiten studime më të mëdha dhe afatgjata për ta konfirmuar këtë.

Pijet energjike mund të përmbajnë sasi shumë të larta sheqeri, ndonjëherë deri në 60 gramë për racion. Disa ekspertë i përshkruajnë ato si “një kanaçe me ujë sheqeri dhe kafeinë”. Rekomandimet aktuale sugjerojnë kufizimin e sheqernave të shtuara dhe shmangien e pijeve të ëmbëlsuara me sheqer, përfshirë pijet energjike. Konsumimi i tepërt i sheqerit lidhet me nervozizëm, rrezik më të lartë për obezitet, sëmundje kardiovaskulare dhe diabet.

Një pije energjike herë pas here ndoshta është e sigurt për shumicën e njerëzve të shëndetshëm. Por duhet pasur kujdes me madhësinë e porcionit, sepse një shishe ose kanaçe mund të përmbajë disa racione, duke rritur ndjeshëm marrjen e kafeinës dhe sheqerit.

Pijet energjike janë veçanërisht të rrezikshme për njerëzit me probleme të zemrës, ndërsa fëmijët, adoleshentët dhe gratë shtatzëna janë shpesh më të ndjeshëm ndaj kafeinës. Nëse gjithsesi vendosni të konsumoni një të tillë, shmangeni përzierjen me alkool, sepse pijet energjike mund ta fshehin ndjesinë e dehjes dhe t’ju shtyjnë të pini më shumë, duke rritur rrezikun për presion të lartë dhe rrahje të shpejta të zemrës. Gjithashtu, zgjidhni variantin me sa më pak sheqer.